4-D Regie op de ondergrond

De gebouwde omgeving kent steeds meer ruimteclaims. Woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving vragen elk om ruimte in de ondergrond. Tegelijk ligt de ondergrond, met name in bebouwd gebied, al vol met infrastructuur en groen zoals boomwortels, kabels, leidingen, riolering, warmte- en elektriciteitsnetten. De beschikbare ondergrondse ruimte bepaalt daarmee steeds vaker wat bovengronds mogelijk is. Dit leidt nu op diverse locaties tot conflicterende ruimteclaims ín de ondergrond. Deze toenemende ruimteclaims stellen gemeenten voor problemen. Het is voor hen moeilijk om een effectieve en efficiënte inrichting van hun ondergrond te realiseren. Dit vraagt om een versterking van de ruimtelijke regie op de ondergrond, in ruimte en tijd, zogenaamde 4-D regie.
4-D regie (vaak ‘4D regie op de ondergrond’) is een sturingsconcept. Het betekent dat de overheid niet alleen stuurt op oppervlakte (lengte en breedte) en hoogte/diepte (de 3D-ruimte), maar nadrukkelijk ook op de tijd (de 4e dimensie) om ondergrondproblemen voor toekomstige generaties te voorkomen.
Dit onderzoek wil bijdragen aan deze 4-D regie voor gemeenten door een raamwerk te ontwikkelen dat hiervoor een basis vormt. In dit raamwerk bundelen we huidige inzichten en tools voor 4-D regie, leggen we een eenduidige wijze van invulling van 4-D regie voor gemeenten vast en bepalen we contouren van mogelijke standaarden voor data- en informatievoorziening. Daarbij stellen we vast wat dit aan coördinatie op Rijksniveau vraagt en stellen we ‘leemten in kennis, werkwijzen en instrumenten’ vast en verwerken deze in een ‘Roadmap voor vervolg’.
In dit onderzoek werken Haagse Hogeschool, Saxion hogeschool en Deltares samen met gemeenten, adviseurs, Rijk, ICT-experts en werkveldplatforms op basis van concrete casuïstiek in een ontwerpende lerende aanpak.