AI in de zorgpraktijk: verkennen van implementatie, randvoorwaarden en impact

De Nederlandse zorgsector staat onder structurele druk door vergrijzing, toenemende zorgvraag en krapte op de arbeidsmarkt. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt gezien als kansrijke technologie om de arbeidsdruk te verlichten.
Het invoeren van AI in een zorgorganisatie is complex. De uitdaging zit niet alleen in techniek of wetgeving, maar vooral in de dagelijkse praktijk van verpleegkundigen en cliëntbegeleiders. Zij moeten de AI-tool inpassen in hun routines, begrijpen wat de mogelijkheden en beperkingen zijn en dit zo nodig uitleggen aan patiënten of cliënten. Tegelijkertijd moet het gebruik van AI daadwerkelijk leiden tot besparingen in arbeid. Juist die combinatie maakt effectieve implementatie lastig.
Succesvolle toepassing van arbeidsbesparende AI hangt daarom sterk af van factoren zoals digitale vaardigheden, betrokkenheid van professionals en een goede inbedding van AI in bestaande werkprocessen. AI implementeren is in de kern geen technische, maar een organisatorische en sociale opgave waarin routines, vertrouwen in technologie en organisatorische randvoorwaarden bepalend zijn.
Onze praktijkpartners – de afdeling Longgeneeskunde van het St. Antonius Ziekenhuis en de Merel Foundation – willen AI inzetten om patiëntendossiers en behandelplannen samen te vatten. Zo kunnen zorgprofessionals meer tijd besteden aan patiënten en cliënten.
Hoewel deze organisaties van elkaar verschillen, lopen zij tegen dezelfde kernvraag aan: hoe kan AI zo worden geïmplementeerd dat het in de praktijk daadwerkelijk leidt tot arbeidsbesparing?
In dit verkennend actieonderzoek wordt onderzocht hoe beschikbare AI-toepassingen het beste kunnen worden geïmplementeerd in de organisaties. Daarbij worden de werkprocessen, administratieve handelingen, digitale kennis/vaardigheden en mogelijkheden tot arbeidsbesparing voorafgaand én tijdens de implementatie van een AI-toepassing iteratief onderzocht. Zodoende wordt de implementatie van een AI-toepassing in twee verschillende zorgcontexten (van een grote en kleine zorgorganisatie) geanalyseerd, ervaringen onderling gedeeld en kennis gegenereerd voor zorgorganisaties die gelijksoortige vraagstukken hebben.