AI in ontwerp

Dit onderzoeksproject is ontstaan als reactie op de lancering van AI-tools zoals ChatGPT en DAL-E, die zowel positieve reacties als zorgwekkende vragen oproepen in de samenleving, met name binnen de ontwerpwereld door de ontwerpprofessionals. Het lectoraat Industrial Design, gericht op productontwikkeling, plaatst het ontwerpproces centraal en streeft ernaar te begrijpen hoe AI-tools kunnen worden ingezet om complexe ontwerpvraagstukken aan te pakken.
De centrale onderzoeksvraag is drieledig. Eerst wordt exploratief onderzoek gedaan naar bestaande AI-tools, gekoppeld aan lastige, saaie of langdurige taken in het ontwerpproces. Ten tweede wordt het ontwerpproces geanalyseerd om een visie te ontwikkelen op hoe AI-tools een positieve impact kunnen hebben en aan welke eisen ze moeten voldoen. Tot slot wordt een negatieve impact analyse uitgevoerd om potentiële nadelen te identificeren.
Het project wordt gedreven door praktijkvragen van ontwerpbureaus (Dynteq, D’Andrea&Evers, 100%FAT) en RenderAI - een AI-toolontwikkelaar. RenderAI wil gerichte feedback op hun producten en inzicht krijgen in de waarde van AI binnen specifieke ontwerpstappen. De overkoepelende onderzoeksvraag luidt: "Hoe kunnen de voordelen van AI-tools gekoppeld worden aan de uitdagingen binnen het ontwerpproces?"
De drie werkpakketten zijn gestructureerd rond inventarisatie en identificatie van het ontwerpproces, experimenteren en evaluatie van bestaande AI-tools en het samenvoegen van resultaten in een toolbox met een bijbehorende workshop. Het project sluit af met het formuleren van een toekomstvisie op basis van ervaringen en gesprekken met AI-experts, inclusief een negatieve impact analyse. De onderzoeksvraag draagt bij aan zowel de praktijkvragen van RenderAI als die van de ontwerpbureaus, met als verwacht resultaat concrete verbeteringen van AI-tools en praktische richtlijnen voor effectief gebruik binnen het ontwerpwerkveld.

Eindrapportage

Het project AI in Ontwerp is uitgevoerd in samenwerking met Dynteq, 100% FAT, DE Design en RenderAi. Het doel was om te onderzoeken hoe ontwerpbureaus omgaan met de huidige en toekomstige mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI), en hoe AI-tools zo vormgegeven kunnen worden dat ze ontwerpers optimaal ondersteunen.

In de eerste fase zijn interviews gehouden met ontwerpers, studenten, docenten en AI-experts. Deze gesprekken gaven inzicht in de huidige houding tegenover AI, verwachtingen voor de toekomst en de obstakels die men nu al ervaart. Dit werd aangevuld met een marktonderzoek naar bestaande AI-tools en toepassingen. Op basis van deze kennis zijn AI-tools gekoppeld aan onderdelen van ontwerpmethodieken. Studenten productontwerp kregen vervolgens de opdracht om deze combinaties te testen en te evalueren, wat waardevolle feedback opleverde over de bruikbaarheid en effectiviteit van AI in het ontwerpproces.

De tweede fase richtte zich op toepassing in de praktijk. AI-tools werden uitgezet bij bedrijven, ondersteund door documentatie die hen hielp specifieke AI-strategieën uit te proberen. Deze documentatie vormt de basis van een toolbox die de drempel voor adoptie verlaagt en de kwaliteit van gebruik verhoogt. De evaluatie vond plaats via enquêtes en interviews: vooraf en achteraf enquêtes om veranderingen in houding te meten, en verdiepende interviews halverwege en aan het einde om voordelen en belemmeringen te identificeren.

Daarnaast zijn twee focusgroepen georganiseerd: één over de toekomst van AI in ontwerp en één over de implementatie ervan. Als aanvulling is een workshop ontwikkeld waarin teams werken met persona’s rond bedrijfscultuur en randvoorwaarden. In deze workshop maken teams hun eigen AI-roadmap en definiëren zij een strategie die aansluit bij hun specifieke context.

Het project laat zien dat succesvolle AI-adoptie niet alleen draait om technologie, maar vooral om houding, proces en ondersteuning. De toolbox en workshop vormen samen een eerste stap richting bredere toepassing van AI in de ontwerppraktijk.