Biobased Kennismaken

Nederland heeft een enorme bouw- en renovatieopgave. Biobased bouwen met hout, stro, hennep en andere hernieuwbare gewassen, kan materiaalvraag invullen en tegelijkertijd CO₂- en stikstofdoelen dichterbij brengen én biodiversiteit en waterkwaliteit verbeteren. De Nationale Aanpak Biobased Bouwen (MinBZK, 2023) vraagt gemeenten biobased criteria in tenders te hanteren, lokale ketens te stimuleren en thema in beleid, vastgoed en prestatieafspraken te verankeren. Het veld schuift van pilots naar opschaling; daar botst innovatie op ruimtelijke kaders die nog op beton en staal zijn gericht. Omgevings-, bestemmings- en beeldkwaliteitsplannen belemmeren innovatie, waardoor ontwerpers vaak omslachtige uitzonderingsprocedures doorlopen. Tegelijk groeit de gemeentelijke rol in de ‘land-tot-pand’-keten: niet alleen als opdrachtgever, maar ook als regisseur richting agrariërs, markt en inwoners. Ambities als 70% biobased in 2050 vereisen een systeemverandering van conventioneel bouwen naar gezond en duurzaam biobased bouwen. Onze sessies met boeren, producenten, bouwers en overheden tonen dat ‘de wil er is, maar de weg ontbreekt’. Kennis is versnipperd, vooroordelen houden stand en langetermijnwaarde – milieu- en gezondheidswinst, restwaarde – belandt zelden in grondexploitaties. Certificering en aanbestedingsrecht beperken experimenteerruimte, contractvormen belonen innovatie onvoldoende en ketenvorming stokt waardoor schaalvergroting uitblijft. De technische, economische en bestuurlijke transitie naar biobased bouwen kent daarmee nog veel vragen waarvoor context-specifiek onderzoek nodig is. Het zijn deze vragen waarmee wij voor en met Oost-Nederland aan de slag gaan. We kijken naar de mate waarin biobased bouwen in Oost-Nederland kan bijdragen aan de circulaire transitie, en hoe deze manier van bouwen kan worden gerealiseerd dat kansen voor Oost-Nederland worden verzilverd en risico’s beperkt blijven. We werken uit wat dat vraagt van betrokken gemeenten, provincie en Rijk, waarmee we bijdragen aan landelijke ontwikkelingen en onderzoeksvragen hierover. Concreet richten we ons op bouwprojecten in de gemeenten Dalfsen en Kampen, die we uitwerken tot methoden om de maturiteit van biobased bouwen te versnellen en te versterken.