Bodemkracht 2.0 – bodemgeletterdheid als teamcompetentie

In maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie en natuurherstel is de bodem geen sluitpost, maar een sturende factor. In de praktijk komt bodemkennis echter vaak (te) laat in beeld en is zij versnipperd over disciplines, afdelingen en organisaties. Er is geen regiehouder of belangenbehartiger voor bodem, omdat niemand eigenaar is van de bodem. Tegelijkertijd staat het bodemwerkveld onder druk door vergrijzing, uitstroom van ervaren professionals en beperkte instroom van nieuwe bodemexperts. Alleen inzetten op meer individuele experts lijkt onvoldoende. Samengevat: er is behoefte aan bodemkennis en competenties in opgaven, die nog niet geleverd kan worden.
Dit project bouwt voort op literatuuronderzoek en op de VNG-pilot ‘Bodemkracht voor Twente’. Die pilot liet zien dat de opgave te groot is voor één specialist of één afdeling, dat succes zit in een integrale keten van de verschillende rollen: van strateeg tot uitvoerder, en dat naast inhoudelijke kennis juist verbindende, overtuigende en contextgerichte vaardigheden nodig zijn. Ook bleek uit de learning-community-aanpak dat gedeelde taal, samenwerking en regionale verbinding grote opbrengsten zijn, maar dat scherpe doelbepaling, juiste groepssamenstelling, structurele tijd en heldere rolverdeling randvoorwaarden zijn voor verdere opschaling.
Het project verkent daarom of het versterken van bodemgeletterdheid - bij bodemexperts, niet-bodemprofessionals en teams - kan bijdragen aan betere verankering van bodem in maatschappelijke opgaven. Bij niet-bodemprofessionals denken we concreet aan rollen zoals omgevingsplanmakers, projectleiders fysieke leefomgeving of stedenbouwkundig ontwerpers, die in hun werk dagelijks besluiten nemen die de bodem raken. Resultaat is een praktijkgericht kader voor individuele en collectieve bodemgeletterdheid, gekoppeld aan teamrollen, gebiedsprocessen en mogelijke interventies voor onderwijs, werkplekleren en regionale samenwerking: van expert-gecentreerd werken naar team-gecentreerd. Daarmee vormt dit KIEM-project een springplank naar een vervolgproject rond professionalisering en opschaling.