Circulaire verantwoordelijkheid als basis voor beheers- en levenscyclusmodellen

De circulaire economie is een regeneratief systeem waarin het gebruik van grondstoffen, afval, emissies en energie worden geminimaliseerd door vertragen, sluiten en verkleinen van materiaal- en energiekringlopen (Geissdoerfer, Savaget, Bocken, & Hultink, 2017). Circulaire businessmodellen (CBM) zijn gebaseerd op circulaire principes en daarmee cruciaal voor de transitie naar een circulaire economie (Hansen, Fichter, & Lüdeke-Freund, 2020). Het toepassen van CBM verandert hoe producten geproduceerd, gebruikt, hergebruikt of gerecycled worden (Ellen MacArthur Foundation, 2021).
GMM Luchttechniek is specialist in luchtkanalen en ventilatiesystemen en past CBM al toe met focus op hergebruik en levensduurverlenging. Maar na oplevering verdwijnen systemen en materialen toch vaak uit beeld. CBM gericht op verantwoordelijkheid richten zich juist op het volledige beheer van de levenscyclus: van ontwerp tot gebruik, hergebruik en verwerking (Jonker, Faber, & Haaker, 2022). Dit PD-traject onderzoekt een algemene methodiek voor het ontwikkelen van dergelijke verantwoordelijkheidsmodellen en past deze toe binnen GMM Luchttechniek als praktijkcasus.
Na een literatuurstudie naar de eigenschappen van verantwoordelijkheidsmodellen, wordt er middels casestudies (Yin, 2018) onderzoek gedaan naar praktijkvoorbeelden waar verantwoordelijkheidsmodellen toegepast zijn. Interventies vinden plaats bij de praktijkcasus van GMM Luchttechniek, waar verantwoordelijkheidsmodellen door middel van participatief actiegericht onderzoek (PAO) geïmplementeerd worden. Kenmerkend voor PAO is dat de onderzoeker actief deelneemt in de verandering. Daarnaast worden studenten betrokken om diverse (deel)vragen te onderzoeken. Tot slot wordt er met design science een algemene methodiek ontwikkeld voor de implementatie van verantwoordelijkheidsmodellen. De ontwikkelde methodiek en bijbehorende tooling komen beschikbaar voor bedrijven die zelf verantwoordelijkheidsmodellen willen implementeren. De inzichten uit het onderzoek worden gepresenteerd op conferenties en gastcolleges, en gebruikt binnen workshops en voor het ontwikkelen van lesmateriaal en teaching cases. Dit alles maakt het onderzoek relevant voor zowel bedrijven, onderwijs als onderzoeksorganisaties.