Composteren van organische meststromen

Het project ‘composteren van organische reststromen’ komt voort uit de wens van boeren en tuinders om het composteerproces van eigen en regionale organische afvalstromen te optimaliseren. Nu is compostering meestal iets wat erbij gedaan wordt en dat komt de kwaliteit van de compost niet ten goede. In het project worden potstalmest van een bedrijf met vee, groenafval van een tuinbouwbedrijf, en een mengsel van die beide in tweevoud gecomposteerd.
Studenten monitoren het composteringsproces middels het meten van de temperatuur en de vochtigheid. Aan het begin en het einde van het composteringsproces wordt de hoeveelheid stikstof en fosfaat gemeten. Stikstof gaat makkelijk verloren, wat boer en tuinder willen beperken, fosfaat is zeer stabiel en daarom geschikt als proces marker. Beide elementen spelen een rol in de mineralen problematiek in Nederland, waarbij stikstof de hoofdrol heeft.
Na afloop van het composteringsproces worden de gehaltes van het eindproduct bepaald. Vanuit de cijfers wordt berekend welke mate van verlies er is opgetreden. Door vergelijking van de gehalte verandering in de drie verschillende composttypes ontstaat zicht op welke compostering het meest gevoelig is voor verliezen en in welke mate verliezen op kunnen treden. In samenwerking met het Nederlands Centrum voor Mestverwaarding (NCM) en Praktijkcluster AGRO van CIV Groen worden de resultaten van dit proces gedeeld met docenten en met de agrarische vakwereld. Zo wordt bijgedragen aan een beter composteringsproces op boerderijniveau.
Het team bestaat uit practor Kringlooplandbouw Ruud Hendriks van Aeres MBO en lector Duurzaam Bodembeheer Gera van Os van Aeres HBO Dronten. Zij gaan aan de slag met de ondernemers van GAOS Swifterbant, tuinderij Warmonderhof Dronten, MBO-studenten van Aeres MBO Dronten en een docent tuinbouw.

Eindrapportage

Het project ‘composteren van organische reststromen’ komt voort uit de wens van boeren en tuinders om het composteerproces van eigen en regionale organische afvalstromen te optimaliseren. Begin september 2025 verzamelden mbo-studenten diverse soorten organische reststromen van 2 verschillende BD-bedrijven, te weten: • runderpotstalmest; • gewasresten; • een mengsel van potstalmest en gewasresten; • een hoop met uitsluitend hooimulch als voorbeeld van moeilijk composteerbaar materiaal. Met deze materialen legden ze acht composthopen aan. Van de belangrijkste varianten werd zowel een gekeerde als een niet-gekeerde hoop aangelegd. Gedurende drie maanden namen de studenten monsters van alle composthopen en voerden temperatuur- en vochtmetingen uit. De monsters werden geanalyseerd door Eurofins. Studenten bepaalden zelf de hoeveelheid droge stof en organische stof. Belangrijke aanbevelingen naar aanleiding van het onderzoek • Voldoende hoopgrootte Voldoende massa is nodig. De relatief kleine composthopen verloren snel warmte aan de omgeving, vooral tijdens de herfst. De optimale hoogte van professionele composthopen ligt ergens tussen 1 en 3 meter. • Een goede C:N-verhouding De verhouding tussen koolstof en stikstof blijkt cruciaal. Een lage C:N-verhouding kan leiden tot stikstofverlies via ammoniakvervluchtiging. Een hogere verhouding stimuleert juist de opname van stikstof door micro-organismen en helpt nutriënten vast te houden. • Vocht goed beheren Zowel uitdroging als overmatige vernatting remmen de microbiële activiteit. Een vochtgehalte van ongeveer 50 tot 60 procent wordt beschouwd als optimaal voor compostering. • Composteren vraagt tijd Drie maanden bleek onvoldoende om de onderzochte materialen volledig te laten uitrijpen. Vooral in de herfst en winter vertraagt het proces sterk doordat lagere buitentemperaturen de microbiële activiteit afremmen. Hierdoor is de compost nog niet uitgereden op de akkers.