De Circulaire Sprong

Nederland wordt 100% circulair in 2050. Producten worden anders vormgegeven en processen anders georganiseerd. Veel (MKB)-bedrijven moeten hiervoor de kennis en netwerken nog ontwikkelen. Zuid-Nederland heeft als innovatieve industriële regio een bovengemiddelde opgave, maar is ook sterk georganiseerd om deze op te pakken. Dit consortium van (MKB)-intermediairs, kennisinstellingen en overheden legt met deze SPRONG-aanvraag de basis voor een industriële circulaire transitie. Want met praktijkgericht onderzoek kunnen we de complexe en andersoortige circulaire innovaties begrijpen en eigen maken.
Doel is om nieuw economisch verdienvermogen en maatschappelijke impact te ontsluiten in de regio. Daarvoor is dit brede consortium met bewezen innovatiekennis en netwerken samengesteld. Met de partners Brainport Smart District en Midpoint Brabant zijn twee vraaggestuurde living labs - voor bouw/infra (Helmond) en textielketens (Tilburg) - reeds geïdentificeerd. Circulaire innovaties en werkwijzen worden daar ontwikkeld en met andere regio’s vergeleken. Het uitgebreide netwerk van betrokken hogescholen dient hier als connector en katalysator. Aanverwante initiatieven zijn zo door het brede consortium in beeld en aangehaakt. Twee extra living labs (op hightech en food) worden in lijn met de regionale zwaartepunten door dit consortium ontwikkeld.
De aanvragende hogescholen verdiepen hun profiel op circulaire transitie door praktijkgericht onderzoek en onderwijs met groeiende regionale dekking en impact. Nu al zijn veel professionals in het consortium hiermee bezig. Dit verbreedt tot meer dan honderd onderzoekers, met een sterk carrièreperspectief van student naar promovendus/onderzoeker of circulaire veranderprofessional in het regionale ecosysteem. De geboden infrastructuur van labs, partners en gekoppelde netwerken zet aan tot nieuwe onderzoeksprojecten in de toekomst. De doorwerking van dit onderzoek inspireert anderen om ook transities in te gaan. Daarom omarmt het consortium open data en open science. Dit onderzoek steunt op een ingericht kwaliteitssysteem en -borging. De groep maakt de impact van circulaire innovaties, inclusief methoden en nieuw (circulair) beleid, gestructureerd voor iedereen inzichtelijk.

Eindrapportage

De Circulaire SPRONG is een vierjarig programma (2021–2025) waarin Fontys Hogescholen en Avans Hogeschool gezamenlijk hebben gewerkt aan het versterken van praktijkgericht onderzoek rond circulaire transities in Noord-Brabant. In fase 1 lag de nadruk op het opbouwen van een krachtige SPRONG-groep: een duurzame onderzoeksgemeenschap waarin onderzoek, onderwijs en praktijk structureel met elkaar verbonden zijn.

Het consortium ontwikkelde zich vanuit bestaande lectoraten en Centres of Expertise tot een interdisciplinair netwerk van onderzoekers, docenten, studenten en regionale partners. Living Labs vormden de kern van de werkwijze: hybride leer- en onderzoeksomgevingen waarin praktijkvragen het vertrekpunt zijn voor gezamenlijk leren, experimenteren en reflecteren. Parallel hieraan is geïnvesteerd in een gedeelde onderzoeksinfrastructuur, onder andere via een gezamenlijk monitoringskader, het Labkompas en afspraken over dataverzameling en kennisdeling. Hiermee is een stabiele basis gelegd voor continuïteit en verdere opschaling.

Inhoudelijk richtte De Circulaire SPRONG zich op vier sectoren: bouw en gebouwde omgeving, agrofood, textiel en de (hightech) maakindustrie. Binnen deze sectoren zijn circulaire vraagstukken onderzocht, variërend van remanufacturing en circulaire textielketens tot voedselverspilling, eerlijke prijsstelling en waardering en financiering in de bouw. Kenmerkend voor alle trajecten was dat technische, economische, sociale en institutionele aspecten in samenhang zijn benaderd.

Fase 1 heeft vooral inzicht opgeleverd in de aard van circulaire transities. Deze blijken geen primair technische, maar vooral systeemvraagstukken, waarin samenwerking, governance, financiering en gedrag bepalend zijn. Versnelling betekent in deze context niet het sneller implementeren van oplossingen, maar het versnellen van leren, probleemdefinitie en gezamenlijke handelingscapaciteit.

De impact van De Circulaire SPRONG is zichtbaar in onderwijs, praktijk en regionale netwerken, onder meer via samenwerking met Midpoint Brabant, gemeenten en de Provincie Noord-Brabant. Daarmee vormt fase 1 een afgeronde leerfase en een stevig fundament voor verdere verdieping en verankering.