De extractie en recycling van gadolinium uit urine van MRI-patiënten door het eiwit Lanmodulin geïmmobiliseerd op een vaste drager
| Dossier | GOCH.KIEM.KGC04.048 |
|---|---|
| Status | Afgerond |
| Subsidie | € 40.000 |
| Startdatum | 3 maart 2025 |
| Einddatum | 31 augustus 2026 |
| Regeling | KIEM GoChem 2019-2026 |
| Thema's |
|
Dit project richt zich op duurzame extractie en hergebruik van gadolinium (Gd), een zeldzaam aardmetaal dat onder andere wordt gebruikt in computerchips, maar ook in MRI-contrastmiddelen in de medische praktijk. Omdat waterzuiveringsinstallaties deze contrastmiddelen niet kunnen terugwinnen komt Gd via urine in het milieu terecht. De productie van Gd genereert grote hoeveelheden toxisch afval en CO2. Voor de verduurzaming van de chemische sector is het daarom essentieel nieuwe methoden te ontwikkelen om Gd te recyclen en te scheiden. Ons innovatieve proces maakt gebruik van het eiwit Lanmodulin, dat specifiek Gd bindt. Door Lanmodulin op een vaste drager te immobiliseren, kan het herbruikbaar worden ingezet om Gd direct uit urine te filteren. Na binding wordt Gd door een eenvoudige chemische behandeling losgekoppeld van het eiwit en gerecycled. Jaarlijks wordt in Nederland meer dan 500 kg Gd gebruikt in MRI-contrastvloeistoffen. Door Gd uit urine te filteren, kunnen ziekenhuizen hun milieubelasting en afvalproductie verminderen. Het teruggewonnen Gd kan vervolgens hergebruikt worden in verschillende toepassingen buiten het ziekenhuis. Gd extractie bespaart kosten en vermindert de afhankelijkheid van zeldzame aardmetalen van buitenlandse producenten. Het project is geïnspireerd door de Green Deal Duurzame Zorg, die streeft naar halvering van het grondstofverbruik in de zorg in 2030. Het doel van ons onderzoek is om een effectief en duurzaam Gd terugwinning proces te ontwikkelen voor praktijkgebruik. Dit nieuwe, schaalbare proces vormt een milieuvriendelijk systeem dat Gd extraheert voor hergebruik in de chemische industrie. De technologie biedt ook mogelijkheden om andere waardevolle zeldzame aardmetalen uit afvalstromen te winnen, wat bijdraagt aan een circulaire economie. Door recycling van kritieke grondstoffen verlagen we de milieu-impact van de medische sector en dragen we bij aan een duurzamere toekomst.
Eindrapportage
Gadolinium (Gd) is een zeldzaam aardmetaal dat veel wordt gebruikt in MRI-contrastmiddelen. Na een MRI-onderzoek wordt het contrastmiddel via de urine uitgescheiden. Omdat waterzuiveringsinstallaties deze stoffen niet kunnen verwijderen, komt gadolinium in het milieu terecht. Verlies van dit waardevolle metaal is ongewenst, omdat de winning van gadolinium veel energie kost, grote hoeveelheden afval produceert en gepaard gaat met aanzienlijke CO2-uitstoot. Alleen al in Nederland wordt jaarlijks meer dan 500 kilogram gadolinium gebruikt bij MRI-scans.
In dit project ontwikkelden we een nieuwe methode om gadolinium uit urine terug te winnen met behulp van Lanmodulin, een natuurlijk eiwit dat zeldzame aardmetalen zeer selectief bindt. We produceerden het eiwit in grote hoeveelheden en ontwikkelden een voorbehandeling om het gadolinium uit het contrastmiddel vrij te maken. Met het vrije eiwit toonden we vervolgens aan dat gadolinium selectief uit artificiële urine kon worden teruggewonnen.
Daarnaast immobiliseerden we het eiwit op een vaste drager om een herbruikbaar filtersysteem te ontwikkelen. In een waterige modeloplossing werd meer dan 99% van het gadolinium teruggewonnen en circa twintig keer geconcentreerd. Ook kon het systeem meerdere keren succesvol worden hergebruikt.
Deze resultaten laten zien dat een eiwitgebaseerde technologie een veelbelovende route biedt voor de recycling van gadolinium. De volgende stap is opschaling naar pilotschaal en het testen met echte urinemonsters. Op termijn kan dezelfde aanpak mogelijk ook worden toegepast voor het terugwinnen van andere waardevolle zeldzame aardmetalen uit afvalstromen.
Contactinformatie
TU Delft
Peter-Leon Hagedoorn, contactpersoon
Consortiumpartners
bij aanvang project- ChiralVision B.V.
- ZerEau B.V.