De Interprofessionele Ziekenhuispraktijk. Een verkennend onderzoek & toolontwikkeling naar succesfactoren van interprofessionele samenwerking tussen artsen en verpleegkundigen in het ziekenhuis.

Goede gezondheidszorg vandaag vraagt om andere keuzes dan voorheen. Niet alles wat medisch mogelijk is, is altijd wenselijk. Zorg kan beter aansluiten op doelen van patiënten wanneer in samenspraak met henzelf en naasten keuzes worden gemaakt om tot passende zorg te komen. Dit vraagt een transitie naar een andere werkwijze van samenwerkende professionals. Interprofessionele samenwerking houdt in dat, anders dan in samenwerking waarin afgestemd wordt over de patiënt, de door de patiënt geformuleerde doelen uitgangspunt zijn. Artsen en verpleegkundigen in een ziekenhuiscontext werken intensief samen, hetgeen werkplezier en behoud van professionals beïnvloedt. In het Alrijne ziekenhuis Leiderdorp en het Medisch Centrum Leeuwarden blijken er kansen te zijn om deze samenwerking te versterken. Factoren als psychologische veiligheid, leiderschap vanuit deskundigheid, gelijkwaardigheid versus handhaven van hiërarchische verhoudingen, onduidelijkheid over interprofessioneel samenwerken en beeldvorming over elkaars beroep, spelen een rol. In dit project wordt vanuit een ontwerpgerichte en waarderende onderzoekbenadering gezocht naar succesfactoren van interprofessionele samenwerking. Deze worden gebruikt om tot een innovatieve tool te komen, zoals een ‘microlearning’ module, waartoe ontwerpers van Primio® als changemakers zijn betrokken. Deze tool is inpasbaar op samenwerkingsmomenten in de dagelijkse praktijk en stimuleert een reflectieve dialoog tussen beide disciplines om de samenwerking bespreekbaar te maken. Daarbij is activatie van ervaringskennis van professionals zelf het uitgangspunt. Deze wordt gecombineerd met recente kennis over interprofessioneel samenwerken die in de tool beschikbaar is. Het project draagt daarmee bij aan passende zorg voor patiënten en verbetering van werkplezier van professionals. Zo wordt de noodzakelijke transitie in de Nederlandse gezondheidszorg in respons op de toenemende vergrijzing en het daarmee samenhangende arbeidsmarktvraagstuk in onze samenleving geadresseerd.

Eindrapportage

In interprofessionele samenwerking draait het om afstemmen van zorgprofessionals op de doelen van de patiënt zelf om tot passende zorg te komen. Het bespreekbaar maken van hoe artsen en verpleegkundigen met elkaar samenwerken is echter nog niet vanzelfsprekend. In dit project is daarom onderzocht hoe interprofessioneel samenwerken in de praktijk kan worden ondersteund. Er zijn goede voorbeelden gebruikt om tot een microlearning te komen, een training als mobiele app. Thema’s zoals uitwisseling van elkaars expertise; inzetten van communicatietechnieken en bewuste reflectie op de samenwerking bleken geschikt om als leerlijnen uit te werken. Artsen en verpleegkundigen gaven bovendien het belang aan om verwachtingen naar elkaar uit te spreken, patiëntparticipatie steviger vorm te geven en de van oudsher nog enigszins doorwerkende hiërarchie verder te verminderen. Als succesfactoren voor goed interprofessioneel samenwerken wordt gezamenlijke (praktijk)scholing benoemd naast support in het team, verpleegkundig leiderschapsontwikkeling, het kunnen hanteren van goede communicatietechnieken, en ook de inrichting van de fysieke ruimte waarin overleg plaatsvindt blijkt van belang. De microlearning is getest in de praktijk en werd meestal positief geëvalueerd. De meeste gebruikers vinden de inhoud van de training herkenbaar, passend en bruikbaar, hoewel daarbij vooral wordt opgemerkt dat deze voor het opleiden van professionals geschikt is. Een praktisch aandachtspunt is dat het in de beide ziekenhuizen nog niet gebruikelijk is dat verpleegkundigen een werktelefoon hebben waarop de training gebruikt kan worden. Belangrijke discussiepunten vanuit dit onderzoek liggen met name in de implementatie van interprofessioneel samenwerken, dat als nieuwe manier van werken nog moet beklijven in de dagelijkse praktijk. In het project bleek hoe beide beroepsgroepen nog onbewust zijn van de noodzaak een gezamenlijke interprofessionele identiteit te ontwikkelen om deze cultuurverandering te realiseren. De microlearning kan helpen deze bewustwording op gang te brengen.