De kunst van impact: Een betekenisvollere benadering van impact voor sociale kunstpraktijken

In de kunst- en cultuursector is het begrip impact tegenwoordig wijdverspreid. Van kunst- en cultuurpraktijken wordt steeds vaker verwacht dat ze maatschappelijke verandering teweegbrengen en bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. Zo worden in het recente cultuurbeleid van de Rijksoverheid (2025-2028) culturele instellingen, naast artistieke kwaliteit, ook beoordeeld op hun maatschappelijke betekenis.
In de praktijk is het sturen op en aantonen van impact ingewikkeld. Organisaties hebben behoefte aan kwalitatieve methodes die recht doen aan hun manier van werken en aan de impact die ze genereren bij deelnemers en stakeholders. Hiervoor zijn impactindicatoren nodig die breed gedragen worden en empirisch worden gevalideerd. Deze uitdaging is vooral urgent voor cultuurorganisaties en fondsen die – met kunstprojecten in het sociale domein – een (langdurige) relatie aangaan met partners en (soms kwetsbare) deelnemers. In het cultuurbeleid ontbreekt het daarnaast aan bottom-up financiering, monitoring, evaluatie en verantwoording die impactgericht werken faciliteert. Er is een andere aanpak nodig om op drie niveaus – strategie, evaluatie en beleid – meer impactgericht te werken.
Samen met een breed consortium van culturele organisaties, brancheverenigingen, ondersteunende instellingen, Rijkscultuurfondsen en private fondsen leggen Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) en Fontys Hogeschool in dit onderzoeksproject de basis voor een betekenisvollere benadering van impact voor sociale kunstpraktijken. De onderzoeksvraag luidt: Hoe kunnen culturele organisaties en fondsen met behulp van artistieke en participatieve methodes handvatten ontwikkelen voor het sturen op, evalueren en faciliteren van maatschappelijke impact in het sociale domein? Beoogde opbrengsten van het onderzoek:

1. Een routewijzer voor impactstrategievorming en impactevaluatie voor culturele organisaties en makers, inclusief een aanpak en methodes
2. Een geïntegreerde en gevalideerde impacttaxonomie met indicatoren voor maatschappelijke impact
3. Een kennisdossier over impactbeleid, om maatschappelijke impact in sociale kunstprojecten te faciliteren en financieren
4. Een competentiegids voor impactgericht werken bedoeld voor organisaties, fondsen en opleidingen
5. Publicaties over impactgericht werken.