De natuur als actor: Naar een transdisciplinaire benadering van ecocentrische besluitvorming in stedelijke ontwikkeling

Groene stedelijke gebieden zijn cruciaal voor welzijn en biodiversiteit (Aarts, 2018; MacKerron, 2023), maar staan onder druk door verstedelijking, woningbouw en klimaatverandering. Hoewel natuur in beleid meer aandacht krijgt, blijft zij vaak een object in plaats van een volwaardige actor (Schouten, 2024).
Dit project onderzoekt hoe ontwerpkracht natuur een actieve stem kan geven in stedelijke gebiedsontwikkeling. Via ontwerpend onderzoek, co-creatie en creatieve methoden verkennen we hoe gemeenten natuur kunnen erkennen als actor en partner in besluitvorming. Het doel is het ontwikkelen van veerkrachtige, regeneratieve steden waarin mens en natuur in balans samenleven (Bush & Doyon, 2019).
We onderzoeken innovatieve vormen van vertegenwoordiging, zoals juridische kaders (Boyd, 2017), co-creatieve governance (Frantzeskaki & Rok, 2018) en ecocentrische samenwerkingen tussen mens, natuur en ontwerppraktijk (Den Outer, 2023; Kanwal, 2023). Daarbij vormt de ontwerppraktijk de motor: ontwerp maakt ecologische belangen bestuurlijk zichtbaar, toetsbaar én bestuurbaar.
De centrale vraag is: Hoe kan natuur als actor effectief worden vertegenwoordigd via co-design in stedelijke besluitvorming in Nijmegen en Rotterdam?
Deelvragen zijn:
Hoe wordt de stem van natuur zichtbaar en bestuurlijk betekenisvol in besluitvorming over stedelijk groen?
Hoe kan besluitvorming zo worden ingericht dat natuur duurzaam en co-creatief als actor wordt meegenomen?
Samen met gemeenten Nijmegen (biophilic city) en Rotterdam (Hofbogenpark), landschapsadviseur Eelerwoude, ontwerpstudio’s Snijboon en Studio Raakvlak, en het lectoraat Co-Design van Hogeschool Utrecht ontwikkelen we een ontwerpgedreven blauwdruk voor ecocentrische governance. Hiervoor zetten we multispecies ethnografie, participatief actieonderzoek en co-design tools zoals Mission Mapping in, toegepast in pilots op het Nyma-terrein en het Hofbogenproject.
Het project sluit aan bij policy by design (Bason, 2014; Junginger, 2016), waarin beleidsprocessen actief worden ontworpen en getest. Het levert nieuwe kennis, creatieve methoden en praktische instrumenten waarmee beleidsmakers en ontwerpers natuur structureel als volwaardige partner in stedelijke ontwikkeling kunnen betrekken.