Dichterbij door Data – de sociale basis als vangnet voor (energie)armoede

De energiecrisis van 2022 bracht veel huishoudens in financiële problemen. Inmiddels hebben meer dan 500.000 huishoudens in Nederland te maken met energiearmoede (Batenburg, 2025). Huishoudens die moeite hebben met het betalen van hun energierekening kampen vaak met schulden, beperkte sociale netwerken en gezondheidsproblemen. Armoede kenmerkt zich door een stapeling van tekorten in economisch, sociaal en persoonlijk kapitaal (Jongers, 2024), wat vraagt om een integrale benadering.
Binnen de Smart Zwolle Alliantie ontwikkelden gemeente Zwolle, woningcorporatie SWZ, Sociale dienstverleners en Hogeschool Windesheim een energiearmoedekaart. Deze kaart combineert data van verschillende organisaties en maakt op buurtniveau zichtbaar waar kwetsbaarheid zich concentreert. Het instrument laat zien of maatregelen de juiste huishoudens bereiken en of er mogelijk sprake is van ongezonde leefsituaties door onderconsumptie .In een onderzoek naar de leefwereld van huishoudens in armoede in Zwolle zijn persona’s ontwikkeld die inzicht geven in hoe mensen ondersteuning ervaren en waar knelpunten ontstaan (Weesie, 2025). De eerste resultaten tonen aan dat datagedreven samenwerking waardevolle inzichten oplevert voor beleid en uitvoering.
Tegelijkertijd is de huidige aanpak projectmatig georganiseerd en ontbreekt het opschalen naar een structureel en operationeel niveau. Het project “Dichterbij door Data” richt zich daarom op de volgende stap: hoe kan deze aanpak structureel, schaalbaar en worden ingebed binnen het consortium vanuit de Smart Zwolle Alliantie, zodat zij blijvend bijdraagt aan het versterken van de sociale basis van huishoudens?
In een éénjarig onderzoek worden de organisatorische, technische en economische randvoorwaarden voor structurele inbedding onderzocht. Daarbij wordt gekeken naar hoe Privacy Enhancing Technologies kunnen worden ingezet om op een veilige manier een samengesteld inzicht te ontwikkelen op basis van gedistribueerde (vertrouwelijke) data (OECD, 2023). Samen met de betrokken partners, waaronder scale-up Linksight, worden governancemodellen ontwikkeld en getoetst. Het resultaat is een concreet implementatie- en opschalingsplan voor de Smart Zwolle Alliantie, met als aanvullend perspectief overdraagbaarheid naar andere gemeenten.