Duurzaam Eiwitwijs

Een voedingspatroon met voldoende eiwit is belangrijk voor het behoud van spiermassa, spierkracht en zelfredzaamheid bij 65-plussers. Het is bekend dat veel 65-plussers niet voldoende eiwit consumeren, en dat zij zich daar vaak niet van bewust zijn. Ook is bekend dat de voeding van 65-plussers vooral dierlijke eiwitten bevat. De klimaatdoelstellingen vragen om een verschuiving richting een duurzamer voedingspatroon met meer plantaardig eiwit. Dit actuele onderwerp roept vragen op bij 65-plussers, diëtisten, het onderwijs en de voedingsmiddelensector, die hebben geleid tot de volgende onderzoeksvraag: “Hoe kunnen wij 65-plussers, diëtisten en het voedingsmiddelen-mkb ondersteunen met kennis, concepten en producten die 65-plussers helpen bij het bereiken van een optimale eiwitinname?”. Hierbij wordt gelet op gedragsdeterminanten (kennis, sociale omgeving, motivatie en vaardigheden) en rekening gehouden met de maatschappelijke vraag naar een duurzamer voedingspatroon. Om te onderzoeken welke kansen er zijn bij de doelgroep voor een meer duurzame eiwitinname zullen we een representatief consumentenpanel van 65-plussers opzetten en voor langere tijd actief betrekken bij de substudies. In kwalitatieve studies zullen we onderzoeken welke factoren een duurzaam eiwitrijk voedingspatroon en aandacht voor eetgewoontes bij 65-plussers bevorderen of belemmeren. Via het modelleren van voedingstoffeninnames onderzoeken we door middel van welke (hoeveelheden) producten een optimale eiwitinname kan worden bereikt, gebruik makend van meer duurzame eiwitbronnen en passend bij huidige eetgewoontes. In een gedragsdeterminantenstudie bestuderen we in welke gedragsfase 65-plussers zich bevinden t.a.v. verandering richting een duurzamer voedingspatroon. Tenslotte ontwikkelen en evalueren we kennis, concepten, producten en communicatiemiddelen die aansluiten bij strategieën om eetgedrag te veranderen richting een duurzame en optimale eiwitinname. Dit zullen we doen in samenwerking met het consumentenpanel, brancheorganisaties, partners uit het voedingsmiddelenbedrijfsleven, consumentenorganisaties en kennisinstellingen.

Eindrapportage

Het project Duurzaam Eiwitwijs richtte zich op het bevorderen van een duurzame en optimale eiwitinname bij
65-plussers. We ontwikkelden procedures, data-infrastructuur en ethische aspecten voor het HAS
consumentenpanel. Op december 2025 heeft het panel 133 deelnemers (waarvan 23 ouderen). Ieder
kwartaal wordt een Nieuwsbrief verstuurd naar het HAS consumentenpanel met onderzoeksresultaten en
tips. De werving van 65-plussers bleek vooral effectief via persoonlijke en vertrouwde contacten, en
geschreven media in plaats van digitale kanalen. Sociale beloningen, zoals samen eten, motiveren
deelname sterker dan materiële prikkels. Er is via een simulatiestudie onderzoek gedaan naar de effecten
van vegetarische en veganistische voedingspatronen bij ouderen. De resultaten, gepubliceerd in The Journal
of Nutrition, Health and Aging (2024), tonen dat een veganistisch dieet bij thuiswonende ouderen risico’s
geeft op onvoldoende eiwitinname. Tevens is er onderzoek gedaan naar welke factoren een duurzaam
eiwitrijk voedingspatroon en aandacht voor eetgewoontes bij 65-plussers bevorderen of belemmeren. Via
interviews zijn gedrag en barrières rond de eiwittransitie in kaart gebracht. Gewoontes, gemak en afkeer van
vleesvervangers vormen obstakels, terwijl begeleiding, experimenteren en kleine aanpassingen helpen om
duurzamer te eten. Dit project leverde ook praktische producten op, zoals een werkboek voor cliënten en
een opzet voor een masterclass voor diëtisten, gericht op duurzame eiwitconsumptie. Daarnaast zijn er met
de MKB partners diverse concepten alsook een cyclus van kant-en-klare maaltijden ontwikkeld, passend bij
de behoefte van de doelgroep en de EAT-Lancet richtlijnen, waarin zowel gezondheid als duurzaamheid
worden meegenomen. Resultaten werden gepresenteerd op (inter)nationale voedingscongressen en tijdens
een bijeenkomst over voeding voor ouderen. Een smaaktest met eiwitrijke fruitdranken liet zien dat ouderen
positief staan tegenover nieuwe, gezonde producten. Duurzaam Eiwitwijs heeft zo waardevolle inzichten en
concrete tools opgeleverd om de eiwittransitie bij ouderen te versnellen.