Duurzame Burgerberaden: Ontwerpprincipes voor participatieprofessionals

Een burgerberaad is een relatief nieuwe, populaire participatievorm. Verschillende overheidsorganisatie, waaronder veel gemeenten, experimenteren ermee of gaan dat de komende jaren doen. Een burgerberaad is een participatievorm waarbij een representatieve (gelote) groep burgers een overheidsorganisatie adviseert over een urgent, complex en veelal omstreden vraagstuk. De adviezen komen tot stand in een aantal bijeenkomsten waarin deelnemers zich met behulp van experts verdiepen in het vraagstuk en er diepgaand over met elkaar in gesprek gaan. Het burgerberaad wordt gezien als kansrijke participatievorm voor vraagstukken over klimaat en duurzaamheid.
Het organiseren van een burgerberaad is niet eenvoudig. Participatieprofessionals, de groeiende groep ambtenaren die verantwoordelijk is voor burgerparticipatie, vragen zich af: hoe ontwerp en organiseer je een burgerberaad op een goede manier? Zij willen het goed doen, omdat een niet goed georganiseerd burgerberaad averechts kan werken en de bereidheid tot participatie en het vertrouwen van burgers in de overheid schaadt.
In dit participatieve onderzoek staan vier kenmerkende eigenschappen van burgerberaden centraal. Het gaat hier om representativiteit van de deelnemersgroep, de rol van experts tijdens het burgerberaad, de doorwerking van adviezen in beleid en de maatschappelijke inbedding ervan. In leernetwerkbijeenkomsten met participatieprofessionals die betrokken zijn bij de organisatie van een burgerberaad, merendeel over klimaat of duurzaamheid,) worden ervaringen uit de praktijk en inzichten uit het onderzoek met elkaar verbonden.
Met de inzichten uit dit onderzoek worden participatieprofessionals bij het maken van onderbouwde keuzes bij de organisatie van een burgerberaad. De inzichten worden o.a. ontsloten door middel van een ontwerp-toolkit waarin participatieprofessionals vooraf, tijdens en na afloop ven een burgerberaad worden geholpen bij het maken van keuzes. Ten tweede beoogt dit onderzoek meer inzicht te geven in de waarde van burgerberaden als participatievorm bij vraagstukken over klimaat en duurzaamheid.

Eindrapportage

Gezamenlijke dataverzameling
Een belangrijk deel van de dataverzameling, integrale observaties van de burgerberaden in
Heemstede, Amsterdam en Utrecht, is door een wisselend team van onderzoekers van de drie
betrokken lectoraten uitgevoerd. Deze data vormen de basis voor verdiepende analyses voor de
vier inhoudelijke werkpakketten. In aanvulling op de observaties werd/wordt per werkpakket
verdieping gezocht middels aanvullende dataverzameling.
Samenwerking praktijkpartners
De samenwerking met praktijkpartners binnen het onderzoek (leernetwerk) verloopt over het
algemeen goed. Er is sprake van een hoge betrokkenheid bij de meeste praktijkpartners en ook
bij de kennispartners. Op verzoek van praktijkpartners is een whatsapp groep gestart en
participatieprofessionals hebben twee keer een intervisiebijeenkomst georganiseerd. De
opkomst bij leernetwerkbijeenkomsten is gemiddeld 20 personen. Praktijkpartners waren als
case inbrenger en betrokken bij een praktijkdag voor studenten van een minor.
Praktijk en onderzoek sluiten op elkaar aan
In de leernetwerkbijeenkomsten levert dit interessante gesprekken en nieuwe inzichten op. De
leernetwerkbijeenkomsten bestaan uit kennisdeling en intervisie. De onderwerpen die uit de
intervisie naar voren komen bevestigen inzichten uit onderzoek of leiden tot aanscherping of
verdieping van onderzoeksvragen.
Vooruitblik
Het tweede jaar is de dataverzameling voor een belangrijk deel afgerond (werkpakket 3
doorwerking loopt nog enige tijd door). Het accent verschuift naar data-analyse,
onderzoekrapportages en kennisdisseminatie. De ontwikkeling van de ontwerptool is hierin een
belangrijk onderdeel. Op de planning staat ook 1) de wetenschappelijke reflectiesessie (heeft
plaatsgevonden); 2) ontwikkeling ontwerptool 3) kennisdelen (wetenschap en praktijk) en 4)
doorontwikkeling van het leernetwerk.
Belangrijke uitdaging is om de praktijkpartners ook in het tweede jaar betrokken te houden. Om
de betrokkenheid te behouden zal komend jaar focus liggen op 1) de ontwerptool 2) in het
leernetwerk de verbreding naar andersoortige participatieprojecten worden gezocht.
Pagina 4 van 9