Enabling Kitchen: een recept voor langer zelfstandig thuis koken met dementie

Mkb-bedrijven die smart home-technologie voor ouderen ontwikkelen staan voor de uitdaging van een groeiende groep thuiswonenden: 75% van 75-plussers woont in Nederland zelfstandig thuis, en door vergrijzing neemt dit aandeel verder toe. Het ministerie van VWS hanteert de norm “zelf, thuis, digitaal waar mogelijk”, maar in de keuken blijven AI-toepassingen voor mensen met dementie schaars. Terwijl ondervoeding, een veelvoorkomend probleem bij dementie, leidt tot versnelde functionele achteruitgang, ziekenhuisopnames en eerder verpleeghuisopname, biedt zelfstandig koken een belangrijke bron van voeding, zelfredzaamheid en autonomie. Tegelijkertijd belasten complexe kooktaken de executieve functies, die in de vroege stadia van dementie verslechteren.
Veel technologiebedrijven in de keukenbranche hebben aangegeven onvoldoende expertise te hebben om keukens te ontwerpen die aansluiten bij de behoeften van mensen met dementie en hun mantelzorgers. Bovendien kan de introductie van slimme keukentechnologie onbedoeld extra druk leggen op mantelzorgers en zorgverleners, bijvoorbeeld door de noodzaak voor voortdurende monitoring of complexe bediening.
Dit project onderzoekt daarom hoe smart home-technologie, inclusief edge-toegepaste AI, zó kan worden geïntegreerd dat dagelijkse handelingen in de keuken, van naar de keuken gaan, tot koken of schoonmaken, intuïtief en adaptief worden ondersteund zonder de privacy aan te tasten. Drie casestudies vormen de ruggengraat van het onderzoek. In co-creatie met thuiswonenden met MCI/dementie, hun mantelzorgers, zorgprofessionals (ergotherapeuten, diëtisten, casemanagers) en technologische mkb- en kennisinstellingen realiseren we per casus low- en high-fidelity prototypes. Deze multidisciplinaire samenwerking waarborgt dat zowel technische bruikbaarheid als gebruiksvriendelijkheid voldoen aan reële praktijkbehoeften. De generieke ontwerprichtlijnen uit deze casestudies, gecombineerd met een proof-of-concept prototype van een slimme keuken, maken een verantwoorde en schaalbare implementatie mogelijk.