First-Mile Circulaire logistiek voor Consumentenelektronica: haalbaarheid, ontwerpprincipes en consumentengedrag in individuele en collectieve inzamelsystemen.

Mkb-bedrijven in de refurbish-, repair- en recyclingsector vormen samen met gemeenten, retailers en logistieke dienstverleners een keten die essentieel is voor de circulaire verwerking van consumentenelektronica. Deze keten is echter sterk afhankelijk van een stabiele instroom van afgedankte apparaten. In de praktijk zijn retour- en inzamelstromen versnipperd, inefficiënt en beperkt transparant (Metabolic, 2023). Internationale analyses tonen dat minder dan de helft van het WEEE-volume formeel wordt ingezameld, terwijl huishoudens grote hoeveelheden ongebruikte apparaten bewaren (Baldé et al., 2024; Arbinolo, 2023). De huidige dominante methode — individuele inzameling via winkels, milieustraten of retourpunten — legt de verantwoordelijkheid bij consumenten, waardoor waardevolle materialen verloren gaan en ketenpartijen afhankelijk blijven van een onvoorspelbare instroom (Prata et al., 2025).
Dit project onderzoekt de haalbaarheid van alternatieve first-mile circulaire logistieke modellen, waaronder collectieve inzameling via VvE’s, buurten of pop-ups, en vergelijkt deze met individuele inzameling. Collectieve modellen kunnen potentieel transactiekosten verlagen en logistieke bundeling mogelijk maken, maar vereisen meer coördinatie tussen gemeenten, retailers, logistieke partijen en mkbverwerkers (Shevchenko et al., 2021). In Nederland worden deze mechanismen nog nauwelijks integraal toegepast, waardoor onderzoek naar hun effectiviteit en randvoorwaarden noodzakelijk is.
Het onderzoek richt zich op vier elementen: (1) de organisatorische en logistieke randvoorwaarden binnen bestaande ketens, (2) de kosten-baten en materiaalwaarde van individuele versus collectieve inzameling, (3) consumentengedrag en prikkels die vrijgave stimuleren, en (4) de potentiële volumes die vrijkomen wanneer apparaten via verschillende routes worden ingeleverd. Consumenten worden betrokken via pilots, interviews en een representatieve enquête om vrijgavepatronen, inzamelvolumes en de effectiviteit van prikkels te bepalen.
Het project is verkennend van aard en wordt uitgevoerd met mkbrefurbishers, logistieke dienstverleners, recyclers en gemeenten. De resultaten bieden ketenpartijen concrete inzichten in nieuwe inzamelmodellen, logistieke ontwerpprincipes en circulaire verdienkansen, en dragen bij aan de doelen van de Nationale Logistieke Kennisagenda: circulaire economie, emissiereductie, veerkracht en maatschappelijk verdienvermogen.