Geclusterde woonvormen voor ouderen: Ontwerpen voor sociale ontmoeting en onderlinge betrokkenheid

Geclusterde woonvormen voor ouderen bieden een veelbelovende bijdrage aan oplossingen voor de uitdagingen van een vergrijzende samenleving. Ze vormen een tussenvorm tussen zelfstandig wonen en intramurale zorg, waarbij sociale interactie en onderlinge betrokkenheid centraal staan. Hoewel het belang van deze woonvormen breed wordt erkend in beleid en praktijk, ontbreekt het vaak aan concrete uitwerking en toepasbare voorbeelden.
Dit ontwerpgerichte onderzoek richt zich op het identificeren en vertalen van ontwerpprincipes die sociale ontmoeting binnen geclusterde woonvormen versterken. De onderzoeksvraag is welke ontwerpprincipes sociale interactie en betrokkenheid bevorderen, en hoe deze kunnen worden vertaald naar typologieën en concrete handvatten voor ontwerp en besluitvorming.
De aanleiding ligt in een groeiende vraag vanuit gemeenten naar passende woonvormen voor ouderen, en een praktijk waarin architecten en andere betrokken partijen nog relatief weinig ervaring hebben met de volle breedte aan varianten. Er is behoefte aan inzicht in de diversiteit aan vormen, gerelateerd aan context, schaal, doelgroep en mate van gemeenschappelijkheid en een interprofessionele aanpak.
Een consortium van het lectoraat Gezonde Stad van de Hanze, Specht Architecten en Stedenbouw, M3H Architecten en de gemeente Groningen zal, samen met andere architecten, stedenbouwkundigen, beleidsmakers, woningcorporaties en zorgorganisaties, relevante ontwerpprincipes identificeren. Dit leidt tot typologieën van geclusterde woonvormen, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden die aansluiten bij uiteenlopende ruimtelijke contexten en doelgroepen.
Het project bestaat uit vier werkpakketten: 1) verdieping en validatie van ontwerpprincipes, 2) ontwikkeling van typologieën, 3) vertaling naar praktische handvatten, en 4) brede kennisdeling. Dit onderzoek draagt bij aan het concretiseren van geclusterde woonvormen voor ouderen door ontwerpprincipes en typologieën te verbinden aan praktijkervaring in uiteenlopende contexten. Daarmee biedt het waardevolle inzichten en praktische handvatten voor architecten en gemeenten, en ook voor ontwikkelaars, bewonersgroepen die hun eigen wooncomplex willen realiseren en andere initiatiefnemers, bij de realisatie van toekomstbestendige woonvormen voor ouderen.