GROUNDED Visualisatie & Participatie

De Nederlandse ondergrond, vooral in stedelijke gebieden, is overvol met leidingen, kabels en andere infrastructuren. Dit heeft direct gevolgen voor alle plannen die bovengronds gemaakt worden. Ook is er vaak geen ruimte voor nieuwe infrastructuur, bijvoorbeeld ten behoeve van de energietransitie (warmtenet; energienet; lokale energieopslag). Dit vraagt om goede informatievoorziening over de ondergrond richting bestuurders, beleidsmakers en burgers die in hun stad, wijk of buurt plannen willen maken. Elk plan voor de bovengrond heeft effect op de ondergrond en moet daarop afgestemd zijn.
Momenteel is de ondergrond echter geen onderwerp van gesprek tijdens de planvorming. Voor bestuurders, beleidsmakers en burgers zijn de data of visualisatie daarvan te complex. Ondergrondexperts hebben wel deze visualisaties en de bijbehorende vakkennis, maar weten die lastig over te brengen aan niet-experts. Daarnaast is de data niet altijd volledig en correct doordat veel verschillende partijen wijzigingen in de ondergrond aanbrengen. Hierdoor ontstaat inefficiënte plan-/besluitvorming en wordt er bij de uitvoering te vaak, onnodig en onvoorzien een project gepauzeerd of een leiding geraakt. Samen aanpassingen maken in de ondergrond vereist uniforme aanpak om data te verzamelen en te visualiseren.
Het project GROUNDED Visualisatie & Participatie richt zich op het toegankelijk en betekenisvol visualiseren van de ondergrond om beleid en besluitvorming beter te faciliteren. Wanneer in die fase de visualisaties bruikbaar zijn kan ook de burger gemakkelijker begrip krijgen van de ondergrond en geïnformeerd participeren in plan- en besluitvorming.
Dit KIEM-MV onderzoeksproject zal de volgende praktijkvragen beantwoorden:
- Hoe kunnen bedrijven en overheidsinstellingen complexe, specialistische data en informatie over bodem en ondergrond op een begrijpelijke en correcte manier overbrengen op professionals en bewoners die relevante specialistische kennis of datavaardigheid ontberen?
- Hoe kan communicatie van ondergronddata op effectieve wijze worden ingezet in processen van burgerparticipatie?

Eindrapportage

Het project GROUNDED Visualisatie & Participatie onderzocht hoe complexe informatie over de ondergrond toegankelijk en begrijpelijk kan worden gemaakt voor niet-experts. De Nederlandse ondergrond raakt steeds voller door de energietransitie, klimaatadaptatie en de hoge dichtheid aan kabels en leidingen. Toch speelt deze informatie in ruimtelijke planvorming en participatie nog vaak een beperkte rol, mede doordat beschikbare data en visualisaties vooral zijn ontwikkeld voor specialisten.
Tijdens het onderzoek bleek dat de oorspronkelijke focus op bewoners moest worden verbreed. Inwoners zijn zelf pas geïnteresseerd in ondergrondse infrastructuur als het ze direct raakt, maar veel professionals binnen gemeenten en ontwerppraktijken blijken wél behoefte te hebben aan begrijpelijke visualisaties van de ondergrond. Het project richtte zich daarom op een brede doelgroep van niet-experts, waaronder beleidsmakers, projectleiders, ontwerpers en actieve bewoners.
Het project heeft geleid tot vier belangrijke resultaten. Ten eerste is de integrale ontwerpmethode voor de openbare ruimte van de gemeente Amsterdam geanalyseerd om inzicht te krijgen in de positie van burgerparticipatie binnen ontwerpprocessen. Daarnaast is een model ontwikkeld dat verschillende niveaus van visualisatie van ondergrondse infrastructuur inzichtelijk maakt. Op basis daarvan zijn twee praktische hulpmiddelen ontworpen: een visualizer die kan worden ingezet tijdens participatieprocessen met bewoners en een visuele gesprekstool voor actieve bewoners en ervaringsdeskundigen in buurten en wijken.
Het onderzoek laat zien dat effectieve communicatie over de ondergrond vraagt om visualisaties die aansluiten bij de kennis, rol en informatiebehoefte van verschillende doelgroepen. Daarmee vormt het project een belangrijke eerste stap naar vervolgonderzoek om ontwerpen vanuit de bodem te verrijken met een meer visuele en begrijpelijker aanpak.

Link naar het model informatiebehoefte bodem en ondergrondse infrastructuur : http://www.datatheater.nl/ondergrond/model
Link naar proof of concept 1: visualisatievariant ‘uitleggen van de ondergrond’ : http://www.datatheater.nl/ondergrond
Link naar proof of concept 2 : Laagdrempelig ophalen van ervaringskennis bodem en ondergrond : https://www.youtube.com/watch?v=KHy-LApU8pY&feature=youtu.be