GROW - Groene Omgevingswet

In 2023 treedt de Omgevingswet (OW) in werking. Veel aandacht gaat uit naar juridische en digitale aspecten; weinig naar fysiek-ruimtelijke en sociale aspecten. HBO-instellingen werken nog niet complementair aan de vraag hoe zij kunnen meegroeien met en anticiperen op implementatie van de Omgevingswet. Het platform GROW wil hier verandering in brengen door te zorgen voor synergie van praktijkgericht onderzoek gericht op de duurzame – GRoene – ontwikkeling van de leefomgeving gekoppeld aan implementatie van de Omgevingswet. Dit moet leiden tot meer kennis over de impact van de Omgevingswet op de hogescholen, een gezamenlijke onderzoeksagenda en aanpassing van curricula. We richten ons daarbij op zowel inhoud, de processen als de governance en stellen ecologische en circulaire principes centraal. Via het platform gaan we onze netwerken, kennis en ervaring delen en worden voorstellen uitgewerkt voor gezamenlijk praktijkonderzoek naar de duurzame, groene effectuering van de Omgevingswet. GROW duidt ook de ambitie om het netwerk van 8 enthousiaste lectoren te laten groeien samen met experts en relevante publieke en private belanghebbenden.
GROW sluit aan op de missie van de topsectoren en de daarop gebaseerde Kennis- en Innovatie Agenda’s; met name de thema’s ‘Energietransitie en duurzaamheid’, ‘Landbouw, water, voedsel’ en ‘Gezondheid en zorg’. We bepleiten een systeem- en gebiedsaanpak om de beoogde doelen te halen en cross-overs tot stand te brengen, in lijn met de KIA Land, Water, Voedsel. We sluiten aan op de thema’s ‘Gezondheid en welzijn’, ‘Veerkrachtige samenleving: in de wijk, stad en regio’ en ‘Gebouwde omgeving duurzaam en leefbaar’ van de strategische onderzoekagenda voor het hbo. GROW kan dankzij het wijdverbreide netwerk de ambitie van SIA voor nauwere samenwerking met de VNG ondersteunen. Het platform is verbonden met de Nationale Wetenschapsagenda en het programma ‘Aan de slag met de Omgevingswet’. Planbureau van de Leefomgeving heeft de intentie om ons platform te ondersteunen.

Eindrapportage

Het platform GROW (de GRoene OmgevingsWet) zet in op de kansen die de Omgevingswet biedt voor de duurzame ontwikkeling ('vergroening') van onze leefomgeving. Daarnaast richt GROW zich op een groeiend netwerk van lectoren en experts, en op een groter bewustzijn bij docenten en studenten om deze thematiek steviger te verankeren in HBO-curricula. Uit deze samenwerking is inmiddels het vervolgplatform GROW-TH ontstaan, dat focust op het versterken en uitbouwen van verbindingen tussen HBO-instellingen en regionale of lokale stakeholders.

Om HBO-onderzoek te koppelen aan de beoogde vergroening binnen de wet zijn er drie dialoogsessies georganiseerd:
• 13 juni 2024 (Hogeschool Saxion, Deventer): Deze ‘Start to GROW’ sessie stond in het teken van de motiveringsplicht participatie. Dit leverde bruikbare aanknopingspunten op voor gezamenlijk en individueel studentenonderzoek.
• 27 november 2024 (Hogeschool Rotterdam): Centraal stonden de kansen voor gebiedsontwikkeling, het omgaan met verontreinigde locaties en de rol van ondernemerscollectieven. Ook kwamen meerdere onderzoeksvoorstellen ter sprake.
• 12 juni 2026 (Hogeschool Van Hall Larenstein, Velp): Tijdens deze bijeenkomst werden specifieke praktijkervaringen met de Omgevingswet geëvalueerd en nieuwe gezamenlijke onderzoeksvoorstellen verkend.

Het netwerk heeft inmiddels geleid tot tastbare resultaten:
• Gehonoreerd SIA-project 'STROOM': Dit projectvoorstel (‘Praktijkkennis voor Water en Bodem’) vergroot het inzicht in groenblauwe verdichting in na-oorlogse wijken via evaluatief en ontwerpend onderzoek.
• NWO-aanvraag STURDI: Door input vanuit het GROW-netwerk is binnen dit project rond de zoetwatervoorziening uitdrukkelijk aandacht gevestigd op omgevingskwaliteit conform de wet.
• Regionale verankering: Hogeschool Van Hall Larenstein (HVHL) vervult mede dankzij GROW een actieve rol binnen de Community of Practice Water en Bodem Sturend Gelderland om richting te geven aan het bijbehorende leerproces.
• Kennisplatform: De website De Groene Omgevingswet is gelanceerd als interactief platform om kennis breed te delen en input van buitenaf te ontvangen