Het co-creëren van transitietaal voor complexe maatschappelijke vraagstukken

Hedendaagse maatschappelijke uitdagingen vereisen duurzame oplossingen die structurele veranderingen bewerkstelligen. Ervaring leert dat traditionele methoden en expertise vaak tekortschieten om de toenemende complexiteit aan te pakken en zo blijvend systeemverandering te realiseren. Het blijkt niet eenvoudig om actoren uit de leefwereld en systeemwereld op één lijn te krijgen. Veelal ontbreekt een focus op gezamenlijke waardecreatie, wordt het potentieel van samenwerking niet benut of blijft gezamenlijk leren achterwege. Dit voorstel helpt changemakers door het anders te organiseren middels een ontwerpende aanpak die richting geeft aan transities en verder gaat dan het toepassen van tools. Centraal staat de waarde van codesign in transitievraagstukken. Het voorstel bouwt voort op een grootschalig train-the-trainer programma ontwikkeld voor, met en door een honderdtal Europese changemakers. Hierin werden enerzijds de unieke vaardigheden van deze changemakers blootgelegd en anderzijds een actieve leergemeenschap van changemakers met een groeiend repertoire aan ontwerpmethodieken gerealiseerd. SE.Lab, een vooraanstaande changemaker uit de beroepspraktijk, werkt samen met veel partijen op en tussen verschillende systeemlagen om transitievraagstukken aan te pakken. Waar SE.Lab de potentie ziet om binnen deze complexiteit verbindingen te leggen, zien de individuele actoren dit nog niet. Ook spreken zij niet altijd dezelfde transitietaal.

Dit projectvoorstel biedt SE.Lab ruimte, tijd en middelen om samen met TU Delft experimenten op te zetten om daadwerkelijk anders te organiseren in de context van zorg, wonen en welzijn. Door gedurende een periode van een jaar op gestructureerde wijze anders organiseren te faciliteren en dit nauwlettend te monitoren, tonen we de waarde van een alternatieve, co-creatieve transitieaanpak op en tussen diverse systeemlagen aan. Hierdoor demonstreren we niet alleen de waarde van ontwerpen 'voor' of 'met' andere changemakers, maar realiseren ook een groeiend netwerk van changemakers. 'Door' anders te organiseren illustreren we een verandering in het zorgdomein die duurzaam geborgd is.

Eindrapportage

Hedendaagse maatschappelijke vraagstukken vragen om structurele systeemverandering. Dat vraagt ook om een andere manier van werken en om een verbonden sociale infrastructuur die verandering kan dragen en voortzetten. Dit is niet eenvoudig te realiseren met losse interventies of tijdelijke projecten. Met een modelpilot laten we zien we aan dat wanneer mensen, organisaties en netwerken beschikken over voldoende veranderkracht én handelingsperspectief verandering van binnenuit kan ontstaan. We introduceren een innovatieve transitieaanpak die met co-creatie van transitietaal veranderkracht kan activeren. Vervolgens passen we deze toe in een zorgvuldig samengestelde ontwikkelomgeving waarin we samen met actoren uit zowel de systeemwereld als de leefwereld aan complexe maatschappelijke vraagstukken te werken, domeinoverstijgend. Door gezamenlijk te experimenteren, te reflecteren en te itereren ontstaat inzicht in wat beweging mogelijk maakt én wat deze belemmert. Op deze manier maken we systeemblokkades zichtbaar en leggen we de voorwaarden bloot waaronder veranderkracht kan ontstaan en groeien. 
Aan de hand van zogenaamde transitiepijlers, te weten anders organiseren, synergetisch samenwerken, zichtbaar maken, een verandermindset en een lerende community, laten we zien hoe deze houvast en richting geven aan een transitieproces. Een lerende benadering waarin verschillende disciplines, sectoren en perspectieven samenkomen is behulpzaam om gezamenlijk begrip en handelingsperspectief te ontwikkelen. De publicatie ‘Van Opgave naar Beweging’ biedt een reflectief kader om transitieprocessen richting te geven, voor iedereen die verandering mogelijk wil maken.