Het ondersteunen van leraren bij het optimaliseren van een motiverend leerklimaat in het voortgezet onderwijs.

Het bevorderen van de motivatie van leerlingen in het voortgezet onderwijs is
cruciaal voor hun leerprestaties en welzijn. Vooral autonome motivatie – leren
vanuit interesse, plezier of persoonlijke betekenis – voorspelt betere resultaten,
meer betrokkenheid, een positiever zelfbeeld en doorzettingsvermogen. Toch
blijken Nederlandse leerlingen minder gemotiveerd dan hun buitenlandse
leeftijdsgenoten en neemt hun motivatie voor leren tijdens de schoolloopbaan
verder af. Dit gaat gepaard met dalende prestaties, meer kansenongelijkheid en een
groter risico op schooluitval. Motivatiebevordering vormt daarmee een urgent
onderwijs- en maatschappelijk vraagstuk.
Leraren spelen hierin een sleutelrol. Hun invloed ligt niet zozeer in het direct
motiveren van leerlingen, maar in het creëren van een leeromgeving die motivatie
ondersteunt. Hoewel de wetenschap duidelijke richtlijnen biedt, hanteren leraren
nog vaak controlerende praktijken die motivatie ondermijnen.
Om deze kloof tussen theorie en praktijk te dichten, is het belangrijk
wetenschappelijke kennis te vertalen naar de onderwijspraktijk en leraren te
ondersteunen bij de toepassing ervan. Praktijkgerichte instrumenten kunnen
uitkomst bieden: zij kunnen kennis toegankelijk maken, vertalen naar concrete
strategieën en bijdragen aan lerarenprofessionaliteit.
Effectieve en duurzame implementatie van dergelijke instrumenten is echter
complex. Ze moeten aansluiten bij de context van de school en gedragen worden
door leraren. Daarom is het essentieel om leraren te betrekken bij de ontwikkeling.
Dit vergroot bruikbaarheid en relevantie, versterkt eigenaarschap en vergroot de
kans op duurzame inbedding.
Dit onderzoeksproject richt zich op de ontwikkeling van een instrument, samen mét
en vóór leraren, met als doel hun handelingsbekwaamheid te vergroten en optimaal
in te spelen op de motivationele behoeften van leerlingen. De overstijgende
onderzoeksdoelstelling luidt:
“In dit onderzoek wordt een instrument ontwikkeld dat leraren in het voortgezet
onderwijs ondersteunt in motiverend lesgeven, waarbij zowel de bruikbaarheid en
acceptatie door leraren als de effecten op hun handelen en de motivatie van leerlingen
in kaart worden gebracht.”