“Ik voel me eindelijk gezien en gehoord” Empathisch luisteren in het sociaal werk

Gezien en gehoord worden is een universele menselijke behoefte. Voor mensen in een kwetsbare positie is het echter niet vanzelfsprekend dat deze vervuld wordt, met negatieve gevolgen voor hun kwaliteit van leven, veerkracht en participatie. Hier ligt een belangrijke taak voor sociaal werkers. Door empathisch luisteren – een houding en actief proces waarin iemand zich inzet om de ervaringen van de ander te begrijpen en zich verplaatst in diens situatie – leveren zij een belangrijke bijdrage aan de mate waarin cliënten zich gezien en gehoord voelen.
Ten eerste is empathisch luisteren van belang in het contact tussen sociaal werker en cliënt. Het is essentieel voor vertrouwen in de ondersteuning en de effectiviteit ervan, maar ook een belangrijke uitkomst an sich voor de kwaliteit van leven van cliënten. Hoewel luisteren en empathie essentiële vaardigheden zijn, blijkt uit onderzoek en de praktijkverhalen dat deze vaak niet op niveau zijn. Ten tweede faciliteren en stimuleren sociaal werkers ook contact tussen mensen onderling, waarin empathisch luisteren kan zorgen voor meer wederzijds begrip en sociale cohesie. Dit is een actueel vraagstuk in een tijd waarin leefwerelden veelal gescheiden zijn.
Dit onderzoek richt zich op de vraag: “Hoe kunnen sociaal werkers succesvol empathisch luisteren in hun contact met cliënten en empathisch luisteren stimuleren in contact tussen cliënten onderling?” en wordt uitgevoerd bij het lectoraat Empowerment & Professionalisering. In WP1 wordt een tentoonstelling gemaakt van portretten van cliënten die zich gezien en gehoord voelen, met aandacht voor de werkzame elementen. In WP2 wordt ontwerpgericht onderzoek gedaan bij welzijnsorganisaties om tot innovaties te komen. Studenten Social Work zijn op diverse manieren betrokken.
Dit project beoogd sociaal werkers handvatten te geven om empathisch luisteren een prominente plek te geven in hun handelen en draagt daarmee in belangrijke mate bij aan professionalisering van het vakgebied en impact van sociaal werk.