Interactiemechanismen voor verantwoorde XR-gesprekstraining

Dit document beschrijft een praktijkgericht onderzoeksproject dat beoogt sector-overstijgende ontwerp- en didactische principes te ontwikkelen én empirisch te valideren voor immersive (XR/IX) leeromgevingen waarin professionals complexe en (publiek) gevoelige gesprekken oefenen. De kernuitdaging: veel XR-simulaties zijn overtuigend, maar het is nog onvoldoende onderbouwd welke concrete ontwerpkeuzes professionals aantoonbaar helpen om in interactie vroeg te signaleren, af te stemmen, verantwoord te handelen en dat handelen uitlegbaar te maken—met expliciete aandacht voor publieke waarden (o.a. privacy, inclusie, transparantie).
Het project vertrekt vanuit Discursieve Psychologie (DP) en Conversatieanalyse (CA): professioneel handelen wordt gezien als iets dat in real time in interactie wordt “gedaan” (via timing, formulering, beurtverdeling en herstel), en daarom ook observeerbaar en trainbaar is. Feedback in IX moet daarbij niet “personen scoren”, maar terugkoppelen wat er interactioneel gebeurde en wat het effect was in de respons van de ander (next-turn bewijs). Om dit concreet te maken operationaliseert het project vier generieke, instelbare IX-ontwerpvariabelen (“ontwerpknoppen”): Sequentieel ontwerp van gespreksactie (van opening tot afronding), Beurtontwerp/timing/participatie (spreekruimte, stiltes, interrupties), Positionering & verantwoording (grenzen, verantwoordelijkheid, normafweging), Herstel & afstemming (repair) en het leerbaar maken van “breuken” via replay/debrief.
De aanpak omvat twee pilotrondes waarin varianten van IX onder gecontroleerde ontwerpcondities worden vergeleken (bijv. met/zonder interactionele cues, realtime vs. replay). Er worden interactionele indicatoren uit logging/annotaties gecombineerd met leeruitkomsten uit replay/debrief; waar mogelijk met pre/post-metingen en checks op coderbetrouwbaarheid.
De beoogde opbrengsten zijn herbruikbare producten voor mkb-makers en publieke organisaties waaronder een toolkit/ontwerpgids, een praktijkprotocol voor inzet & evaluatie (incl. logging/replay/debrief), een rubric/checklist voor kwaliteitsborging, en ten slotte een scenario-bibliotheek met hergebruikvoorwaarden. Het project is georganiseerd in vier werkpakketten (publieke waarden & governance; meten/debrief; formuleringen & cues; patronen/rubric/transfer; kritieke momenten & replay/debrief) met iteratieve mijlpalen over 24 maanden en stuurgroepsturing