Klimaatrobuuste landschappen: Verbinden van Landbouw en Natuur

Het lectoraat ‘Klimaatrobuuste landschappen: verbinden van landbouw en natuur ‘ zal onderzoek doen naar de bijdrage van andere vormen van landbouw aan het verbeteren van waterkwaliteit en biodiversiteit door een koppeling met de natuur te maken. De droogte van afgelopen zomers heeft tot opbrengstenderving geleid bij agrariërs en de natuur is beschadigd door verdroging. Er worden momenteel maatregelen getroffen om droge periodes beter op te vangen in de toekomst. Bijvoorbeeld in beekdallandschappen wordt het water langer vastgehouden en hierdoor worden sommige gebieden te nat om de huidige bedrijfsvoering van agrariërs door te zetten. Dit biedt het kansen voor andere agrarische gebruiksvormen en dit te combineren met natuurherstel. Op de drogere delen kunnen droogte resistente gewassen geteeld worden zoals sorghum op een natuurinclusieve wijze. De natte gebieden in het landschap kunnen dienen als waterbuffer en natte teelten kan het water filteren. Dit heeft een positief effect op waterkwaliteit, biodiversiteit in de omliggende natuur. Echter, voordat een agrariër kan om schakelen naar andere landbouwvormen heeft deze onder andere kennis en ervaring nodig. De centrale onderzoeksvraag luidt: Op welke wijze kunnen klimaatrobuuste landschappen bijdragen aan het verbinden van landbouw en natuur, om zo biodiversiteit en waterkwaliteit te verbeteren en agrarisch perspectief te ontwikkelen? Er zal onderzoek verricht worden langs drie onderzoekslijnen welke zullen leiden tot: 1) praktijkkennis op het gebied van nieuwe teeltechnieken ten behoeve van het verdienmodel, 2) kennisontwikkeling over de wijze hoe de verbinding tussen klimaatrobuuste landbouw, natuurontwikkeling en waterkwaliteit gemaakt kan worden ten behoeve van de biodiversiteit en 3) het agrarisch vakmanschap zal verder ontwikkeld worden door kennisdeling. Het lectoraat zal een belangrijke bijdrage leveren aan onderwijsontwikkeling en adviezen richting de overheid over het instrumentarium om zo de transitie naar een klimaatrobuuste landschappen verder in gang te zetten voor een gezonde leefomgeving in een veranderend klimaat.

Eindrapportage

Het lectoraat Klimaatrobuuste Landschappen is in 2022 opgericht en is een samenwerking tussen de HAS green
academy en het NIOO-KNAW. Ellen Weerman is aangesteld als LINT-lector voor dit lectoraat. Het lectoraat onderzoekt
hoe het Nederlandse zandlandschap beter bestand kan worden tegen de gevolgen van klimaatverandering. Door
toenemende droogte, wateroverlast en afnemende biodiversiteit staat het landelijk gebied onder grote druk. Daarom richt
het lectoraat zich op het ontwikkelen van kennis, methoden en praktijkvoorbeelden die landbouw, natuur en waterbeheer
sterker met elkaar verbinden.
Het onderzoek is georganiseerd in drie onderzoekslijnen: -
Ontwerp en data: deze lijn onderzoekt hoe een klimaatrobuust landschap eruitziet, welke eigenschappen daarbij
horen en welke indicatoren dit zichtbaar maken. Ook wordt gekeken welke innovatieve technieken geschikt zijn
om deze indicatoren te meten. - -
Impact: in deze lijn wordt onderzocht of de huidige maatregelen om het landschap klimaatrobuuster te maken
daadwerkelijk effectief zijn. Welke maatregelen werken het best, en in welke context? Veld- en
kasexperimenten geven antwoord op deze vragen.
Sociaal: hoe dan? deze onderzoekslijn richt zich op de sociale en economische kant van de transitie. Wat
betekent een klimaatrobuust landschap voor landgebruikers? Wat betekent het voor hun verdienvermogen? En
welke systeemveranderingen zijn nodig om de transitie te versnellen?
De onderzoekslijnen worden uitgevoerd door docent-onderzoekers en projectmedewerkers. Binnen de projecten worden
verschillende landbouwvormen onderzocht, in nauwe samenwerking met boeren, terreinbeheerders, waterschappen,
gemeenten en andere kennisinstellingen. Deze samenwerking levert praktijkgerichte kennis op die direct toepasbaar is in
gebiedsprocessen en beleidsontwikkeling. Zo draagt het lectoraat bij aan een toekomstbestendig landschap waarin
landbouw en natuur elkaar versterken en water- en klimaatproblemen beter kunnen worden opgevangen.