Kritisch denken in software development in tijden van generatieve AI

De opkomst van generatieve AI verandert het vakgebied software development fundamenteel. Waar AI-systemen aanvankelijk vooral ondersteunend werden ingezet, raken zij inmiddels alle fasen van het ontwikkelproces. Hierdoor verschuift de rol van software developers van het zelfstandig produceren van oplossingen naar het regisseren van AI-systemen en het beoordelen van door AI gegenereerde output. Deze verschuiving heeft grote gevolgen voor het software development onderwijs. Studenten worden opgeleid voor een beroepspraktijk waarin generatieve AI permanent aanwezig is en waarin professionele verantwoordelijkheid niet verdwijnt, maar juist verschuift.
Binnen software development werken professionals in een expliciete human-in-the-loop context, waarin het menselijk oordeel bepalend blijft voor wat als een verantwoorde oplossing geldt. Juist in deze context wordt kritisch denken essentieel, niet als een generieke vaardigheid, maar als een normatief vermogen: het vermogen om doelen, middelen en consequenties tegen elkaar af te wegen binnen specifieke organisatorische en maatschappelijke omstandigheden. Tegelijkertijd staat de ontwikkeling van dit vermogen onder druk door de inzet van generatieve AI, onder meer doordat studenten leer- en ontwerptaken kunnen uitbesteden aan AI-systemen en daardoor minder diepgaand met de onderliggende vakinhoud en afwegingen bezig zijn.
Dit onderzoek richt zich op de vraag hoe software development studenten normatief kritisch leren redeneren in onderwijs- en praktijkomgevingen waarin generatieve AI alomtegenwoordig is. Het doel is het ontwikkelen van een human-in-the-loop-model dat richting geeft aan de manier waarop studenten met generatieve AI werken in onderwijscontexten. Het model expliciteert de rolverdeling tussen mens en AI en vormt de basis voor leeruitkomsten, didactische handvatten en onderwijsontwerpprincipes die zowel toepasbaar zijn in het onderwijs als relevant voor de beroepspraktijk.
Het onderzoek volgt de methodologie van design science research. De resultaten dragen bij aan kennisontwikkeling in de vorm van een wetenschappelijk artikel en ondersteunen onderwijsontwikkeling en richtlijnen voor verantwoord werken met generatieve AI binnen software development opleidingen.