Lectorenplatform Leefstijl in Zorg en Welzijn

Het belang van gezondheidsbevordering en de preventie van chronische ziekten is evident en heeft een prominente plek in het nationaal Preventieakkoord, het recente Integraal Zorgakkoord en de Topsector Life Sciences & Health. Binnen de Kennis- en Innovatieagenda ‘Gezondheid & Zorg’ wordt het belang van een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving onderstreept. Voor gezondheidsbevordering moeten ‘alle hens aan dek’. Dit vraagt naast een andere organisatie en financiering van de zorg ook om competente professionals in zorg & welzijn die in staat zijn om op effectieve wijze bij te dragen aan een gezonde leefstijl van hun patiënt/cliënt.
In de professionele praktijken van zorg & welzijn spelen een aantal knelpunten. Leefstijl wordt niet gezien als integraal onderdeel van het werk. Professionals geven advies, maar gebruiken zelden effectieve methodieken voor gedragsverandering. Daarnaast geven professionals aan dat zij behoefte hebben aan nieuwe competenties voor het bevorderen van een gezonde leefstijl, want “patiënten doen niet wat ik zes maanden geleden gezegd heb”. Binnen de gedragswetenschappen is bekend dat kennis niet genoeg is voor gedragsverandering en dat leefstijl ook gedrag is. Maar dit is nog niet terecht gekomen in de alledaagse praktijk. Onlangs schreven twaalf hoogleraren een position paper over de sleutelrol van gedragswetenschappelijke kennis bij het ontwikkelen en implementeren van leefstijlinterventies. Het paper werd mede ondertekend door een groot aantal partijen, maar niet door het hoger beroepsonderwijs.
Dit lectorenplatform verenigt lectoren uit verschillende domeinen met de missie om effectieve methoden voor het bevorderen van gezonde leefstijl te vertalen naar de praktijk en te integreren in professioneel handelen. Expertise en best practices worden gedeeld, transfereerbaarheid naar andere domeinen wordt verkend en het perspectief van professional, patiënt/cliënt en burger wordt gehoord en benut. We verenigen onze krachten voor agendasetting voor gezonde leefstijl in praktijkgericht onderzoek en hbo-onderwijs.

Eindrapportage

Het Lectorenplatform Leefstijl in Zorg en Welzijn is een landelijk netwerk van lectoren van verschillende hogescholen die praktijkgericht onderzoek doen naar leefstijl, gedrag en gezondheid in het domein van zorg en welzijn. Het platform is opgericht in 2023 en richt zich op het versterken van professioneel handelen van zorg- en welzijnsprofessionals bij het bevorderen van gezondheid en gezond gedrag, vanuit een brede benadering van gezondheid en met oog voor maatschappelijke context en gezondheidsverschillen.

In de periode 2023–2025 heeft het platform een stevige inhoudelijke basis gelegd door intensieve samenwerking met professionals, burgers, beroepsverenigingen en kennisinstellingen. Als platform hebben we de diverse resultaten bereikt: de gezamenlijke missie, visie en focus van het platform zijn bepaald en we hebben diverse ontmoetingen (fysiek en online) gehad.

Dit heeft geleid tot een gezamenlijk ontwikkelde Praktijkinnovatie Agenda (PIA), waarin 17 geprioriteerde vraagstukken zijn geformuleerd rond zes centrale thema’s: het gesprek over leefstijl, samenwerking, inclusief bereik, omgeving, tools en technologie en professionele en ethische dilemma’s.

Het platform maakt gebruik van verschillende communicatiekanalen en heeft een eigen herkenbare huisstijl. In 2025 is een website ontwikkeld en gelanceerd: https://www.lectorenplatformleefstijlinzorgenwelzijn.nl/. Op uitnodiging van de redactie van het nieuwe tijdschrift Nederlands Tijdschrift voor Leefstijlgeneeskunde hebben 3 leden van het platform een artikel geschreven op basis van uitgevoerd onderzoek, getiteld ‘Verpleegkundigen en het leefstijlgesprek: beïnvloedende factoren en methodes’.