Levende verhalen: co-creatie en representatie in muurschilderingen voor een inclusieve samenleving

DossierMV.KIEM.02.019
StatusAfgerond
Subsidie€ 39.979
Startdatum1 augustus 2025
Einddatum31 juli 2026
RegelingKIEM Maatschappelijk Verdienvermogen (MV) 2024-2026
Thema's
  • Kunst en de creatieve industrie
  • Veerkrachtige samenleving: in wijk, stad en regio
  • Creatieve industrie
  • Sociale Studies
  • Maatschappelijk Verdienvermogen 24-27

Binnen de culturele sector is er veel aandacht voor maatschappelijke impact en een inclusief kunst- en cultuuraanbod. Het aantrekken van diverse publieksgroepen, het verlagen van drempels voor deelname aan kunst- en cultuuractiviteiten en het realiseren van maatschappelijke impact zijn belangrijke doelen.
Muurschilderingen zijn een toegankelijke vorm van beeldcultuur in de openbare ruimte die de leefomgeving kunnen verfraaien en lokale verhalen zichtbaar maken. Doordat ze het verleden tot leven kunnen brengen, fungeren ze als dragers van immaterieel cultureel erfgoed. Blind Walls Gallery (BWG) realiseert lokaal betekenisvolle muurschilderingen door in een co-creatief proces verhalen op te halen bij bewoners. Hiermee staat ontwerpkracht in dienst van het vergroten van betrokkenheid van bewoners bij hun stad of buurt.
Als pionier wordt BWG vaak benaderd door andere culturele organisaties en lokale overheden die kunst in de openbare ruimte willen inzetten om bewoners bij hun leefomgeving te betrekken. Uitdagingen die partijen ervaren zijn hoe representatie te bewerkstelligen en hoe het participatieproces in te richten. Met betrekking tot de verbeelding van lokaal erfgoed rijst de vraag hoe ontwerpkracht opitmaal kan worden ingezet en recht kan worden gedaan aan de verscheidenheid van lokale verhalen en veranderende perspectieven op lokale geschiedenis.
Door het proces dat BWG hanteert bij het creëren van nieuwe muurschilderingen te volgen en inzichtelijk te maken, wordt impliciete kennis expliciet vastgelegd en deelbaar. Hierdoor kunnen andere culturele organisaties aan de slag met het vergroten van bewonersbetrokkenheid en het creëren van maatschappelijke impact. Dit project gaat ervan uit dat het maakproces voortduurt nadat een cultureel product ontstaat, doordat er steeds nieuwe betekenissen worden toegekend, waardoor de vraag naar participatie en representatie actueel blijft na de voltooiing.
Het project heeft als doel tools te ontwikkelen die culturele makers in staat stellen om representatie in hun co-creatieve maakproces te toetsen en te verbeteren.

Eindrapportage

Blind Walls Gallery (BWG) maakt sinds 2015 muurschilderingen in Breda die gebaseerd zijn op verhalen die bij de locatie horen en zo het immaterieel erfgoed van de stad zichtbaar maken. Het project Living Stories, uitgevoerd door Breda University of Applied Sciences met BWG, woningcorporatie Laurentius en Buddy to Buddy, onderzocht hoe bewoners worden betrokken bij het ontwerpproces en hoe nieuwkomers de muurschilderingen ervaren. Hiervoor zijn buurtbijeenkomsten geobserveerd, interviews gehouden met betrokken partijen en focusgroepen georganiseerd met nieuwkomers die een rondleiding langs muurschilderingen volgden.
Het onderzoek laat zien dat co-creatie in de praktijk sterk uiteenloopt. De zeggenschap van bewoners verschilde per project: soms dachten zij vanaf het begin mee, soms stonden thema en kunstenaar al vast. Ook de vorm, de lokatie en stemprocedures bleek bepalend. Openlijk stemmen gaf collectieve energie maar ook sociale druk, terwijl individuele bevraging aan de deur stillere stemmen meer ruimte bood. Dominante deelnemers konden bovendien de uitwisseling sturen.
Nieuwkomers verbonden de werken met eigen herinneringen, symbolen en culturele tradities. De muurschilderingen zetten aan tot gesprekken en droegen bij aan een gevoel van verbondenheid met de stad. Tegelijkertijd voelde niet iedereen zich automatisch aangesproken, onder meer door andere verwachtingen van street art.
De meerwaarde van het project is het inzicht dat betekenisvorming doorgaat na oplevering van een muurschildering, ook tijdens rondleidingen en gesprekken. Bestaande toolkits voor participatieve placemaking richten zich op de evaluatie van afzonderlijke projecten en sluiten daar niet op aan. De resultaten worden vertaald naar discussie en reflectie tools in een spelvorm. Hiermee kunnen creatieve professionals representatie in co-creatieve processen onderzoeken en verbeteren. Daarmee biedt het project BWG en andere organisaties handvatten om inclusie en co-creatie bewuster vorm te geven.

Contactinformatie

Consortiumpartners

bij aanvang project
  • Laurentius
  • Stichting Blind Walls Gallery
  • Stichting Buddy to Buddy Breda