Living the Micro Live

De nieuwbouw ligt vrijwel stil. Een bijna schizofrene situatie in het licht van het tekort aan (betaalbare) woningen. De overheid probeert de bouw op gang te brengen, maar de hoge kosten van kapitaal, materiaal en mankracht zijn hardnekkig. Als antwoord is in de markt een nieuw type gebouwconcept ontstaan: het grootschalige gebouwcomplex met micro-appartementen en gedeelde faciliteiten en voorzieningen.
In de gesprekken met onze praktijkpartners zien we dat de complexen bij vele steden in trek zijn. In de gesprekken zagen we echter ook vele vragen over de werking. Sommige complexen bestaan uit bijna 1.250 woningen, dus hoe werkt het sociaal. Ook is het onduidelijk waar de gedeelde voorzieningen uit bestaan.
De komende jaren worden nog meer van dit type complexen gebouwd. Juist daarom moeten we nu snel ontdekken wat er beter en krachtiger kan. In de ruimtelijke praktijk ontbreekt echter de traditie en ruimte om op nieuwe gebouwconcepten te reflecteren. De praktijk is gefragmenteerd. De gemeenten stellen de kaders en ontwikkelaars formuleren de vraag voor de gebouwen, maar het zijn de ruimtelijk ontwerpbureaus die dit moeten vertalen in concrete oplossingen. Wij richten ons op deze MKB-ers als changemakers.
Waaruit bestaan de recent opkomende grootschalige gebouwcomplexen met micro-woningen en deelvoorzieningen, hoe functioneren ze daadwerkelijk, en wat zijn innovatievere varianten als ze de komende jaren ook in andere gebiedsontwikkeling gebouwd gaan worden?
Deze vraag staat in de KIEM centraal. Onze hypothese is dat de twee KEM’s Visie & Verbeelding en Co-Creatie bij uitstek geschikt zijn om de potentie en kansen van deze nieuwe gebouwconcepten te ontdekken en voorstelbaar te maken. De resultaten worden vertaald naar beelden en teksten voor in een Whitepaper over de innovatiekansen van dit nieuwe gebouwconcept. We zetten deze tevens in als gespreksmiddel voor de bouw van een groter onderzoeksproject.

Eindrapportage

De nieuwbouw van woningen gaat traag. In de markt is als antwoord een nieuw type gebouwconcept ontstaan: grootschalige complexen met micro-appartementen en gedeelde voorzieningen Tegelijkertijd is toenemende twijfel over de werking hiervan, zeker nu de komende jaren nog meer van dit soort complexen gepland staan. De praktijk wil ontdekken hoe ze werken en ontdekken wat er beter en krachtiger kan.
In de praktijk stellen gemeenten de kaders en formuleren ontwikkelaars de opgave, maar het zijn de ruimtelijk ontwerpbureaus die dit vertalen in concrete oplossingen. Deze MKB’ers zijn de mogelijke changemakers. Onze verwachting is dat twee KEM’s geschikt zijn om de potentie en kansen van deze nieuwe gebouwconcepten te ontdekken.
We onderzochten recent gerealiseerde varianten: OurDomain, To Be At en The Cohesion Amsterdam en Rotterdam. De gebouwen zijn ruimtelijk-programmatisch geanalyseerd, beheerders van de complexen zijn geïnterviewd om de ambities en verwachtingen in beeld te brengen en met veldwerk is de werking en het gebruik ervan geanalyseerd bij 90 bewoners. Daarbij zijn ook voorzieningen en looproutes systematisch in beeld gebracht. Om dit nieuwe gebouwtype beter te begrijpen is een kort historisch onderzoek verricht naar voorgangers die het delen of ontzorgen als leidraad namen. Ook zijn bouwstenen voor verbeterde versies verzameld d.m.v. trendanalyse deeleconomie, wooncomplexen elders en transitieopgaven.
Halverwege het project organiseerden we met Architectenweb en praktijkpartners een symposium in Pakhuis de Zwijger. Met ontwikkelaars, corporaties, architecten en de gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Den Haag ontstond een praktijkdialoog met 200 professionals uit ontwerp-, ontwikkel- en publieke sector.
Gezamenlijk leverde dit handvatten op voor discussie over sterkere varianten; zichtbaar gemaakt in een dialoog-powerpoint incl. beelden dialoogmaquette. In vier co-researchsessies met ontwikkelaars, ontwerpbureau en gemeenten blijkt dat versterking primair aan de sociale zijde moet beginnen. De inzichten zijn gebundeld in een agenderend whitepaper (in afronding).