Mbo-Student in Actie voor Plantaardig voedsel

Hoewel duidelijk is dat als jongeren ouder worden ze vaker hun eigen voedselkeuzes maken, weten we weinig over hoe jongeren in de leeftijd van 16 tot en met 20 dat doen, welke rol gezondheid en duurzaamheid daarbij spelen, en hoe jongeren te bewegen zijn tot gezonder en duurzamer voedsel. Dat is daarom de focus van dit onderzoek. Daarbij richten we ons specifiek op plantaardig voedsel omdat dat één van de beste en duidelijkste manieren is om gezondheid en duurzaamheid te verenigen.
In de loop der jaren zijn verschillende interventies bedacht en uitgevoerd om jongeren gezonder te laten eten. Die interventies vinden vaak plaats op scholen omdat dat settingen zijn met een relatief afgebakende fysieke en sociale voedselomgeving. Wel mist kennis over gedrag en interventiemogelijkheden gedurende de hele dag (ook buiten schooltijd). Ook weten we niet welke interventies jongeren zelf interessant, nuttig en/of veelbelovend vinden.
Voor deze aanvraag richten wij ons specifiek op mbo-studenten, omdat deze groep niet alleen goed overeenkomt met de doelgroep van 16 tot en met 20 jaar oud, maar ook minder in beeld is en slechter bereikt wordt dan bijvoorbeeld middelbare scholieren en studenten aan hbo of wo instellingen.
Doel van dit project is om, in co-creatie met jongeren (16-20 jaar, mbo student), hun voedselkeuzegedrag te onderzoeken en interventies te ontwerpen die op deze doelgroep aansluiten en plantaardig voedselkeuzegedrag stimuleren.
We maken gebruik van de expertise van 7 deelnemende hogescholen - zoals psychologie, actieonderzoek, design thinking en challenge-based learning - om het gedrag van mbo-studenten van 8 mbo-instellingen in 4 regio’s in Nederland in kaart te brengen, en hen binnen hun eigen curricula te inspireren tot het creëren van interventies die het eten van plantaardig voedsel voor de eigen doelgroep stimuleren. Hbo-studenten en docent-onderzoekers begeleiden dit proces, analyseren de uitkomsten en organiseren de doorwerking naar de praktijk.

Eindrapportage

Dit onderzoek richtte zich op het voedselkeuzegedrag van jongeren van 16 tot en met 20 jaar, met speciale aandacht voor mbo-studenten. Hoewel bekend is dat jongeren naarmate zij ouder worden vaker zelf voedselkeuzes maken, is er nog weinig inzicht in hoe deze keuzes tot stand komen, welke rol gezondheid en duurzaamheid daarbij spelen en hoe jongeren gestimuleerd kunnen worden om gezonder en duurzamer te eten. Plantaardig voedsel stond centraal in dit project, omdat het zowel gezondheids- als duurzaamheidsdoelen verenigt.
Bestaande interventies om jongeren gezonder te laten eten vinden vaak plaats op scholen, maar richten zich vooral op schooltijd en houden onvoldoende rekening met het dagelijkse leven van jongeren buiten school. Daarnaast is er weinig kennis over welke interventies jongeren zelf als aantrekkelijk en kansrijk ervaren. Mbo-studenten vormen hierbij een relevante, maar onderbelichte doelgroep.
Het doel van het project was om in co-creatie met mbo-studenten hun voedselkeuzegedrag te onderzoeken en interventies te ontwikkelen die aansluiten bij hun leefwereld en plantaardige keuzes stimuleren. Zeven hogescholen en zeven mbo-instellingen in vier regio’s werkten hieraan samen. Met behulp van interviews en challenges ontworpen studenten zelf interventies, begeleid door hbo-studenten en onderzoekers.
Belangrijke inzichten uit het onderzoek laten zien dat weerstand tegen plantaardig eten vooral passief is en niet ideologisch. Abstracte duurzaamheidsboodschappen werken nauwelijks; kleine, concrete en betaalbare interventies binnen bestaande routines blijken effectiever. Receptgerichte aanpassingen aan vertrouwde gerechten en laagdrempelige keuzes verlagen weerstand en vergroten kennis en vaardigheden, al bleef directe gedragsverandering beperkt. Co-creatie vergroot draagvlak en haalbaarheid van interventies, en challenges spelen een voorbereidende rol spelen in gedragsverandering. Structurele aanpassingen in de voedselomgeving, zoals schoolkantines, zijn nodig voor duurzame gedragsverandering.
De projectresultaten zijn zichtbaar in onze online toolbox :
https://view.genially.com/69170ceb44e743a7eea4c5b4/interactive-content-meer-plantaardig-voedsel-met-mbo-challenges