Media Investigation Lab: een living-lab aanpak voor Media & Information Literacy in het hbo

In een tijd waarin deepfakes, AI en desinformatie het vertrouwen in media en democratie bedreigen, is digitale geletterdheid cruciaal. Toch worden vaardigheden van hbo-studenten structureel overschat en ontbreekt effectief onderwijs op dit gebied. Het Media Investigation Lab (MIL) pakt deze urgente uitdaging aan.
Het MIL is een media & information literacy learning community waarin studenten, docenten en mediaprofessionals samenwerken aan digitale geletterdheid, nieuwswijsheid en kritisch denken. Gehuisvest op de Media Innovatie Campus Leeuwarden functioneert het lab als een onderzoeksredactie waar 15 tot 20 deelnemers per semester via open source intelligence (OSINT) en onderzoeksjournalistieke methoden real-life vraagstukken rond desinformatie onderzoeken. Deze aanpak bouwt voort op het succesvolle pilotproject 'De PIT' en het Institutional Analysis and Development-framework van Ostrom.
Dit 18 maanden durende onderzoek beantwoordt een dubbele vraag: welke onderdelen van het MIL dragen bij aan het ontwikkelen van digitale competenties, en welke condities zijn nodig voor succesvolle implementatie en opschaling? Via vier werkpakketten worden leeractiviteiten geëvalueerd, didactische succesfactoren geïdentificeerd, pilots uitgevoerd en een implementatieraamwerk ontwikkeld.
Het onderzoek vult een belangrijke kennislacune omdat er nog nauwelijks onderzoek is gedaan naar hoe learning communities in living lab-settings bijdragen aan digitale geletterdheid in het hbo. Concrete producten die dit onderzoek oplevert zijn een evidence-based implementatieraamwerk, train-de-trainer programma, docentenhandleiding, en een open access toolkit. Pilots in twee opleidingen testen de mogelijke opschaalbaarheid. De resultaten worden verspreid via een wetenschappelijke publicatie, praktijkartikelen, presentaties op conferenties en een eindsymposium. De learning community speelt een actieve rol in kennisverspreiding door onder andere het verzorgen van workshops, organiseren van factcheckmarathons en ontwikkelen van richtlijnen over verantwoord gebruik van nieuwe technologie.
Dit fellowship verbindt onderwijsinnovatie met maatschappelijke urgentie en levert direct toepasbare kennis voor hogescholen, mediaprofessionals en beleidsmakers om digitale weerbaarheid en democratische waarden te versterken.