MonitorED: Monitoring van ecosysteemdiensten bij bosherstel

Bosherstel krijgt (inter)nationaal steeds meer prioriteit als antwoord op aanhoudende ontbossing en bosdegradatie en als essentieel onderdeel van oplossingen voor klimaatverandering, stikstofdepositie, vervuiling en biodiversiteitsverlies. Bossen slaan koolstof op, reguleren het (micro)klimaat, verbeteren bodem- en waterkwaliteit en huisvesten biodiversiteit, maar leveren daarnaast een breed scala aan andere ecosysteemdiensten die soms moeilijk kwantificeerbaar zijn. Kwantificeerbaarheid is cruciaal, om herstelmaatregelen te evalueren, maar ook als basis voor vervolgstappen zoals monetaire waardering, bijvoorbeeld in de context van koolstofcredits en de opkomende markt voor biodiversiteitscredits. De urgentie hiervan wordt onderstreept door internationale beleidsprocessen, waaronder COP-30, Landelijke Bossenstrategie, de Europese Natuurherstelwet en de UN Decade on Ecosystem restoration.
Ondanks de toenemende ambities blijft de monitoring van effecten van bosherstelmaatregelen achter. Bestaande monitoringsystemen richten zich vooral op bosstructuur en boomgroei, terwijl herstel van biodiversiteit, koolstofvastlegging en andere ecosysteemdiensten beperkt wordt gevolgd. Gesprekken met praktijkpartners bevestigen dat huidige methoden vaak duur, slecht schaalbaar en onvoldoende gestandaardiseerd zijn. Indicatoren bestaan wel, maar zijn versnipperd, technisch complex en zelden ontwikkeld voor brede praktische toepassing. Ook binnen het onderwijs bestaat behoefte aan een samenhangend en toepasbaar kader om studenten vertrouwd te maken met bosherstel en monitoring.
De centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kan het effect van bosherstelmaatregelen op de ontwikkeling van het bos en zijn ecosysteemdiensten efficiënt, betaalbaar en wetenschappelijk robuust gemonitord worden? Het project bestaat uit vier stappen: (1) selectie van relevante ecosysteemdiensten en betaalbare, meetbare herstelindicatoren die aansluiten bij beleid en beheer; (2) ontwikkeling en testen van praktische meetprotocollen in uiteenlopende herstelcontexten; (3) analyse en bundeling van meetgegevens in databases om effectiviteit van maatregelen over tijd en ruimte te beoordelen; en (4) vertaling van deze kennis naar een geïntegreerde toolbox voor praktijk en onderwijs.
Het resultaat is een praktisch toepasbare en onderbouwde aanpak die inzicht geeft in de effecten van bosherstelmaatregelen en bruikbaar is voor beheer, beleid en onderwijs.