Ontwerpen vanuit waarden: Onderzoek naar een ontwerpinstrument voor innovatieve mediatoepassingen in musea

Musea maken steeds vaker gebruik van digitale media, zoals apps, virtual reality en AI, om hun publiek te bereiken en te betrekken. Deze toepassingen bieden veel kansen, maar worden in de praktijk vaak ontwikkeld vanuit technologische mogelijkheden of publieksbereik. Daarbij blijven museale en publieke waarden – zoals educatie, inclusie, toegankelijkheid en maatschappelijke betekenis – regelmatig impliciet. Dit kan leiden tot ontwerpkeuzes die niet volledig aansluiten bij de missie en rol van musea.
Dit fellowshiponderzoek richt zich op de vraag hoe musea in de conceptfase van digitale mediatoepassingen hun museale en publieke waarden expliciet kunnen maken en kunnen gebruiken als uitgangspunt voor ontwerpkeuzes. Het doel is het ontwikkelen van een waardengedreven ontwerpinstrument dat musea ondersteunt in hun rol als opdrachtgever van digitale innovatie. Het instrument helpt om waarden te benoemen, te bespreken en te vertalen naar concrete ontwerpuitgangspunten.
Het onderzoek combineert literatuurstudie met gesprekken met museumprofessionals, beleidsmedewerkers en ontwerpbureaus. In co-designsessies met musea wordt het ontwerpinstrument gezamenlijk ontwikkeld en aangescherpt. Vervolgens wordt het instrument iteratief getest in twee contexten: in het onderwijs en in de museale praktijk. Studenten van de opleiding CO+CB passen het instrument toe in beroepsopdrachten voor musea, terwijl museumprofessionals het inzetten bij lopende of nieuwe ontwerptrajecten voor digitale mediatoepassingen. De ervaringen uit beide contexten worden gebruikt om het instrument verder te verbeteren.
De resultaten van het fellowship hebben directe impact op onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk. Studenten leren waardengedreven ontwerpen en reflecteren op de maatschappelijke impact van digitale media. Musea krijgen een concreet hulpmiddel om technologie en waarden beter met elkaar te verbinden. Daarnaast draagt het onderzoek bij aan het bredere gesprek over verantwoorde en betekenisvolle digitale innovatie in de museale sector.