Ontwerpkracht voor Gecijferdheid: Motiverende leermiddelen en badges voor volwassenen in non-formele leeromgevingen

Ruim anderhalf miljoen Nederlanders van 16 jaar en ouder hebben moeite met gecijferdheid: het begrijpen en toepassen van getalsmatige informatie in het dagelijks leven, zoals het lezen van loonstroken, plannen van pensioen, omgaan met medicatie of boodschappen doen. Dit heeft grote gevolgen voor hun gezondheid, financiële situatie en kansen op werk. Ook de samenleving ondervindt schade: beperkte gecijferdheid kost Nederland jaarlijks ruim 1 miljard euro. Toch krijgt gecijferdheid weinig aandacht binnen het aanbod voor volwasseneneducatie, waar (digitale) geletterdheid overheerst. Slechts 5% van het cursusmateriaal richt zich op rekenen, en wat beschikbaar is, sluit vaak niet aan bij de leefwereld van de doelgroep. Deelnemersaantallen blijven laag. Om verandering te brengen, werken Hogeschool Utrecht en Universiteit Utrecht samen met Probiblio (ondersteuner van bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland) en Oefenen.nl (grootste aanbieder van non-formeel digitaal leermateriaal voor basisvaardigheden). We doen dit via een verkennend onderzoek van één jaar, waarin we samen met de doelgroep en professionals uit bibliotheken en non-formele educatie experimenteren, leren en ontwerpen. We kiezen voor non-formele educatie omdat veel volwassenen de stap naar formeel onderwijs te groot vinden. We ontwerpen en testen motiverend, laagdrempelig en contextgericht lesmateriaal voor volwassenen met beperkte gecijferdheid en onderzoeken hoe het zichtbaar erkennen van geleerde vaardigheden — bijvoorbeeld via badges — motivatie en zelfvertrouwen van lerenden kan versterken. We starten met literatuuronderzoek en gesprekken om behoeften en barrières te identificeren. Vervolgens ontwikkelen we drie digitale leermodules rond herkenbare thema’s als gezondheid, vervoer en wonen, plus een toolkit voor bibliotheekprofessionals. Deze worden getest in bibliotheken en via Oefenen.nl. Daarnaast formuleren we ontwerpprincipes voor toekomstig materiaal. Het uiteindelijke doel: een stevig fundament voor opschaalbaar, toegankelijk en relevant gecijferdaanbod dat mensen écht in beweging brengt. Zo bouwen we aan een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen — ook als getallen lastig zijn.