Paardengeluk als positieve indicator voor dierenwelzijn

Het welzijn van landbouwhuisdieren focust voornamelijk op het minimaliseren van negatieve ervaringen, in plaats van stimuleren van positieve ervaringen. De wetenschap stelt positieve ervaringen als belangrijk onderdeel van dierenwelzijn. Het is dus van belang om indicatoren voor een positieve gemoedstoestand en daarmee positief welzijn te identificeren. Zo is er bijvoorbeeld een “geluk” geluidje geïdentificeerd, dat aantoont dat een kip gelukkig is.
Lentiz heeft samen met EquInnoLab een onderzoeksopstelling ontwikkeld, de ‘slimme’ stal, waarin camera’s met microfoons beeld en geluid van het paard verzamelen. Deze opstelling is geplaatst bij praktijkpartners Dressuurstal Schreven en Equestrum Campus. Volgend op het nieuws over dierengeluiden in de media (koeientaal, kippengeluk) hebben de praktijkpartners de vraag neergelegd of deze manier van kijken naar dierenwelzijn ook bij paarden toegepast kan worden. Zo kan bijgedragen worden aan kennis over het geluk van paarden.
De wetenschappelijke literatuur onderscheidt verschillende paardengeluiden, maar koppelt deze nog niet aan gemoedstoestanden. Wel is een relatie tussen geluiden en welzijn aangetoond voor bijvoorbeeld varkens en koeien. Door voort te bouwen op kennis uit deze sectoren en de kennis die beschikbaar is over positieve gemoedstoestanden, kan mogelijk een koppeling gemaakt worden tussen paardengeluiden en welzijn.
Dit project bevat aanvullend achtergrondonderzoek, dataverzameling en data-analyse. De relatie tussen gedrag en welzijn is gebaseerd op het model van Mellor, waar de koppeling wordt gelegd tussen gedragingen van het dier en positieve of negatieve aspecten van welzijn. Het resultaat is een toevoeging aan het continue monitoringssysteem in de stal en kan als voorstudie dienen voor toekomstige automatisering van het systeem. De resultaten worden bruikbaar voor elke paardenhouder door middel van een boekje waarin beschreven staat welke paardengeluiden gekoppeld zijn aan welke gemoedstoestand. Dit boekje dient als hulpmiddel en biedt handvatten om het welzijn van het paard op stal te monitoren.

Eindrapportage

Naast de afwezigheid van negatieve ervaringen, is het beleven van positieve ervaringen een belangrijk onderdeel is van dierenwelzijn. Geluid is een potentiële indicator voor welzijn, bij kippen is zelfs al een “geluk” geluidje geïdentificeerd. Voor paarden is dit nog onduidelijk en daarom is het doel van dit project om te onderzoeken welke paardengeluiden een indicator zijn voor een positieve gemoedstoestand en wat dit zegt over het paardenwelzijn op stal. Het project is een samenwerking met Lentiz MBO Maasland, HAS green academy, EquInnoLab. en Signify. EquInnoLab. was tijdens het project verantwoordelijk voor het leveren van de testopstelling en het beschikbaar stellen van hun expertise. Lentiz MBO Maasland was verantwoordelijk voor het verzamelen van geluidsfragmenten in de paardenstal en het testen van het ethogram voor paardengeluiden. Het ethogram is samengesteld door HAS green academy en daarnaast waren zij verantwoordelijk voor het analyseren van de verzamelde data en het rapporteren van de resultaten. Signify stelde hun expertise beschikbaar bij het analyseren van geluiden.

Uit de data-analyse bleek dat schijnkauwen (zonder voedsel in de mond) mogelijk gerelateerd is aan emotie. Schijnkauwen werd namelijk significant vaker gedaan tijdens ontspanning of stress, ten opzichte van een neutrale staat. Daarnaast bleek dat deze schijnkauwgeluiden gemiddeld 2.5 seconden langer duurde tijdens ontspanning, dan tijdens stress. Dat duratie een rol speelt bij het toewijzen van een geluid aan gemoedstoestand is in de literatuur ook bij hinniken gevonden. In een negatieve situatie blijkt een paard namelijk langer te hinniken en juist korter in een positieve situatie. Mogelijk speelt duratie dus een belangrijke rol bij het herkennen van de gemoedstoestand van het paard en kan het een interessante variabele zijn om bij meerdere geluiden verder te onderzoeken. De resultaten zijn verwerkt in een eindpresentatie om te kunnen gebruiken voor kennisdeling met onderwijs en praktijk.