Professionele identiteit van docenten in het AI-tijdperk; van individuele zoektocht naar collectief handelingsvermogen

De snelle opkomst en ontwikkeling van generatieve AI (GenAI) brengen docententeams in het hoger onderwijs in een liminale fase: een overgangsperiode waarin vertrouwde onderwijskaders vervagen terwijl nieuw handelingsvermogen nog ontbreekt. Deze fase zet de professionele identiteit van docenten onder druk, doordat zij geconfronteerd worden met paradoxale spanningen: enerzijds de technologische potentie van GenAI, anderzijds de vrees voor ontzieling van hun docentschap. Deze spanningen raken de kern van de docentrol en kunnen leiden tot frictie in docententeams. Hoewel gezamenlijke reflectie en dialoog noodzakelijk zijn om de paradoxale spanning te hanteren, belemmert de huidige frictie in docententeams het ontstaan hiervan.
Dit onderzoek sluit aan bij de praktijkvraag hoe docententeams ondersteund kunnen worden bij het gezamenlijk benutten van deze spanningen om hun beroep en het onderwijs vorm te geven in relatie tot GenAI. Dit traject beoogt antwoord te geven op de onderzoeksvraag: Op welke wijze kunnen docententeams in het hoger onderwijs ondersteund worden bij het gezamenlijk reflecteren op paradoxale spanningen rondom GenAI, zodat hun gezamenlijke betekenisgeving richting geeft aan zowel professionele identiteitsvorming als individueel én collectief pedagogisch-didactisch handelen?
In vier werkpakketten wordt de connectie gelegd tussen onderwijs, onderzoek en praktijk, waarbij het vraagstuk participatief wordt onderzocht met docententeams. De praktijk fungeert hierdoor als databron én als plek voor directe ontwikkeling. Het project levert vier eindresultaten op: 1) conceptueel kader, 2) teaminterventie, 3) onderzoeksrapport en 4) strategisch implementatieadvies. De kwaliteit van het integrale proces wordt geborgd door een divers onderzoeksteam van 17 professionals, waarin een brede afvaardiging van stakeholders is vertegenwoordigd.
Collectief handelingsvermogen is voorwaardelijk om kwalitatief hoogstaand, relevant onderwijs te bieden in het AI-tijdperk. Het onderzoek raakt ook een breder maatschappelijk vraagstuk: de invloed van technologische ontwikkelingen op professionele identiteit en teamdynamiek. De ontwikkelde inzichten kunnen daarom ook van waarde zijn voor andere professionele contexten waar technologie de kern van het werk raakt.