RENAL-FOOD Verbetering van de voedingsbehandeling bij patiënten met chronische nierziekten

Diëtisten in de eerste-en tweede lijn en dialysecentra spelen een sleutelrol in de voedingszorg voor mensen met chronische nierschade (CNS). CNS is een groot, vaak onderbelicht probleem: 10% van de Nederlanders heeft CNS, jaarlijks krijgen circa 2.000 mensen de diagnose, en ruim 6.200 patiënten zijn afhankelijk van dialyse.
Bij CNS-patiënten komt zowel ondervoeding als overvoeding veel voor. Bij CNS kan ondervoeding ontstaan doordat verminderde eetlust, dieetrestricties, ziekteprocessen en (eventueel) dialyse leiden tot onvoldoende inname van energie, eiwit of andere essentiële voedingsstoffen. Hierdoor kunnen tekorten aan eiwitten, vitamines en mineralen optreden, wat leidt tot verlies van spiermassa, een verminderde weerstand en een lagere kwaliteit van leven. Overvoeding daarentegen ontstaat door een te hoge energie-inname in combinatie met verminderde lichamelijke activiteit of metabole veranderingen. Opvallend is dat beide vaak naast elkaar voorkomen: een CNS-patiënt kan overgewicht hebben, maar tegelijkertijd belangrijke tekorten in voedingsstoffen.
Een belangrijke oorzaak van deze paradox is dat diëtisten momenteel geen betrouwbare methoden hebben om de energiebehoefte van CNS-patiënten te schatten. Diëtisten merken dat de gebruikte standaardformules vaak een te hoge waarde geven, waardoor hun adviezen onvoldoende aansluiten op de werkelijke situatie. Dit bemoeilijkt effectieve begeleiding. Daarnaast is de dieetkwaliteit vaak laag, wat mogelijk ook bijdraagt bij het ontstaan van nierziekten. Patiënten wijken af van de Nederlandse ‘Richtlijnen Goede Voeding’ van de Gezondheidsraad, terwijl diëtisten door de noodzakelijke restricties (zoals beperking kaliumrijke producten) weinig ruimte ervaren om gezonde, plantaardige keuzes te bevorderen.
Daarom staat in dit project de vraag centraal: Hoe kan de diëtist de voedingsbehandeling voor volwassenen met chronische nierschade (inclusief dialyse) optimaliseren? Binnen een breed netwerk van MKB-diëtisten, dialysecentra, universiteiten, hogescholen, patiëntenorganisaties en doorwerkingspartijen wordt vanuit een wetenschappelijk onderzoek gewerkt aan een praktische toolbox. Deze biedt handvatten voor het betrouwbaar schatten van de energiebehoefte én voor het verbeteren van de dieetkwaliteit binnen de, ziekte gebonden, dieetrestricties.