(Samen)werken aan wijkwaarden. Een digitale tool voor sociale professionals en inwoners

Wijk- en buurtgericht werken vanuit het perspectief van de burger is een belangrijk uitgangspunt in het sociaal en ruimtelijk domein. Echter, burgerparticipatie is vaak veeleisend en weinig inclusief en eindigen regelmatig in een teleurstelling (Verloo, 2023). Professionals hebben behoefte aan alternatieven om samen te werken met inwoners als gelijkwaardige bron van kennis.
Bindkracht10 en het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit van de HAN hebben samen hiervoor de ‘Wijkwaardenkaart’ ontwikkeld. Dit is een narratieve gesprekstool voor professionals en wijkbewoners die buurt- of wijkgericht werken. De tool heeft twee onderdelen: de gesprekskaart en de praatplaat. Professionals ervaren dat de praatplaat relatief duur en arbeidsintensief is waardoor de dialoog over de wijkwaarden nauwelijks opgang komt. Deze dialoog is nodig om daadwerkelijk het eigenaarschap van inwoners over hun eigen leefomgeving te vergroten. Daarom willen professionals een digitale tool ontwikkelen die hier meer mogelijkheden toe biedt. Dit doen we samen met sociale professionals van Bindkracht10, woningcorporatie Talis, Frank Los Weer een Los, de wijkraad Venlo-Oost en het Lectoraat Media Design.
De centrale vraagstelling is:
Hoe kunnen we een digitale tool ontwikkelen voor sociale professionals om inwoners eigenaarschap te laten ervaren over hun eigen leefomgeving?
We volgen het ‘design thinking proces’. In het eerste werkpakket verkennen we in een focusgroep de wensen en behoeften voor de digitale tool. We kijken hierbij ook naar toegankelijkheid en inclusie. In het tweede werkpakket werken we in een focusgroep de ontwerpprincipes uit en kiezen we concrete ideeën uit voor het ontwerp. Op basis hiervan wordt een prototype ontwikkeld. In het derde werkpakket testen we dit prototype uit in de Nijmeegse wijk Lindenholt en in Venlo-Oost en evalueren we. Op basis van de evaluatie wordt het prototype aangescherpt. In de laatste fase schrijven we een handreiking en delen we onze kennis en de tool in het netwerk en het onderwijs.

Eindrapportage

Wijk- en buurtgericht werken vanuit het perspectief van inwoners vormt een belangrijk uitgangspunt binnen het sociaal en ruimtelijk domein. In de praktijk blijkt burgerparticipatie echter vaak weinig inclusief en regelmatig teleurstellend voor betrokkenen. Professionals zoeken daarom naar manieren om samen met inwoners te werken, waarbij bewoners worden erkend als gelijkwaardige bron van kennis.

Om hieraan bij te dragen ontwikkelden Bindkracht10 en het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit van de HAN de ‘Wijkwaardenkaart’: een narratieve gesprekstool voor professionals en wijkbewoners. De tool bestaat uit een gesprekskaart en een praatplaat. Hoewel professionals de meerwaarde van de praatplaat erkennen, ervaren zij deze als relatief duur en arbeidsintensief. Hierdoor komt de dialoog over wijkwaarden onvoldoende op gang, terwijl juist deze dialoog belangrijk is om eigenaarschap van inwoners over hun leefomgeving te versterken en sociale verandering in wijken en buurten mogelijk te maken.

Vanuit deze behoefte ontstond het initiatief om een digitale variant van de praatplaat te ontwikkelen. Het project werd uitgevoerd in samenwerking met sociale professionals van Bindkracht10, woningcorporatie Talis, Frank Los, de wijkraad Venlo-Oost en het Lectoraat Media Design. Het doel was een digitale tool te ontwikkelen die professionals en bewoners ondersteunt bij het visualiseren van de uitkomsten van gesprekken en het voeren van een inclusieve dialoog over vervolgacties in de wijk. De centrale vraag luidde: Hoe kunnen we een digitale tool ontwikkelen waarmee inwoners eigenaarschap ervaren over hun leefomgeving?

Binnen het project is gewerkt volgens het design thinking-proces. In een focusgroep zijn wensen en behoeften onderzocht, met aandacht voor toegankelijkheid en inclusie. Op basis hiervan werd een prototype ontwikkeld en getest op drie locaties: door studenten van Saxion, door welzijnswerkers en inwoners in de Nijmeegse wijk Lindenholt, en door inwoners van Venlo-Oost. De ervaringen van bewoners en professionals zijn geëvalueerd en gebruikt om het prototype verder te verbeteren. Daarnaast is een webinar georganiseerd over de tool en de inzichten uit het ontwerpproces.