Steward Ownership in Familiebedrijven
| Dossier | MV.KIEM.02.033 |
|---|---|
| Status | Lopend |
| Subsidie | € 40.000 |
| Startdatum | 1 september 2025 |
| Einddatum | 31 augustus 2026 |
| Regeling | KIEM Maatschappelijk Verdienvermogen (MV) 2024-2026 |
| Thema's |
|
Familiebedrijven zijn cruciaal voor innovatie en economische stabiliteit in Europa, met een bijzonder grote rol in Nederland waar ze 70% van de economie vertegenwoordigen. Deze bedrijven dragen bij aan brede welvaart door hun focus op lange termijn continuïteit, stabiliteit en crisisbestendigheid. Hun betrokkenheid bij de lokale gemeenschap en duurzaamheid maakt hen vaak voorlopers op het gebied van circulaire innovaties. Het voortbestaan van familiebedrijven wordt echter bedreigd, vooral bij generatiewisselingen. Conflicten en het ontbreken van geschikte opvolgers binnen de familie kunnen leiden tot overnames door investeerders die vooral op kortetermijnwinst gericht zijn, wat negatieve gevolgen heeft voor werknemers en de lokale gemeenschap. Traditionele eigendomsstructuren zijn vaak niet geschikt om de continuïteit van familiebedrijven te waarborgen. Steward ownership (SO) biedt een alternatief waarbij stemrechten en winstrechten gescheiden zijn en de controle bij stewards ligt. Deze structuur kan familiebedrijven helpen hun unieke cultuur te behouden en de continuïteit te waarborgen, zelfs zonder opvolging binnen de familie. Sinds 2016 is het aantal steward-owned bedrijven in Nederland verdubbeld, mede dankzij de inspanningen van organisaties zoals We Are Stewards (WAS) en Purpose. Familiebedrijven tonen steeds meer interesse in SO als oplossing voor opvolgingsproblemen, waarbij de focus ligt op het behoud van bedrijfscultuur en missie. Het groenaannemers familiebedrijf MJ Smits (MJS) bevindt zich midden in de transitie naar SO en ervaart hierbij diverse uitdagingen, zoals financiële en juridische obstakels. De bestaande toolkits van WAS en Purpose zijn onvoldoende toereikend voor familiebedrijven vanwege hun unieke dynamiek en kenmerken. Dit onderzoek richt zich op het identificeren van de specifieke uitdagingen die familiebedrijven ondervinden bij de transitie naar SO en het bieden van handvaten om deze transitie te faciliteren. Dit resulteert in de volgende onderzoekvraag: Hoe kunnen we een op best practices gebaseerde toolkit ontwerpen om familiebedrijven te helpen uitdagingen te overkomen en hun transitie naar steward ownership te vergemakkelijken?
Eindrapportage
Familiebedrijven vormen een belangrijk onderdeel van het Nederlandse bedrijfslandschap. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan de brede welvaart, doordat er gefocust wordt op de lange termijn en er ondernomen wordt over generaties heen wat zorgt voor continuïteit, stabiliteit en crisisbestendigheid. Een veel voorkomende weg om het familiebedrijf voort te zetten is opvolging binnen de familie. Toch blijkt dit soms in de praktijk niet haalbaar of wenselijk. Het ontbreken van een geschikte opvolger, familieconflicten of veranderende ambities van volgende generaties kunnen ertoe leiden dat familieopvolging niet mogelijk is. In zulke gevallen kunnen familiebedrijven kiezen voor alternatieven zoals verkoop aan private equity-partijen of grotere ondernemingen, maar dit kan zorgen met zich meebrengen dat het familiebedrijf zijn focus op de kernwaarde verliest en financiële waardecreatie voorop komt.
Hiermee ontstaat een belangrijk vraagstuk: welke alternatieven bestaan er wanneer opvolging binnen de familie niet mogelijk is, maar verkoop als ongewenst wordt beschouwd?
Steward-ownership is een opkomend eigendomsmodel dat een mogelijk antwoord biedt op deze uitdaging. Dit model biedt de mogelijkheid voor familiebedrijven om hun gedachtegoed en rentmeesterschap door te geven en het familiebedrijf duurzaam voort te zetten. Het ontbreekt aan concrete voorbeelden en praktische handvatten van familiebedrijven die reeds steward-owned zijn geworden. Hierdoor is de toegankelijkheid voor de toepassing in familiebedrijven nog laag.
Met dit onderzoek hebben we bij familiebedrijven die al wat verder zijn in de transitie om steward-owned te worden opgehaald welke stappen zij tot nu toe hebben doorlopen en hoe zij de transitie tot nu toe vormgeven. Op basis van de ervaringen van de familiebedrijven werd een praktisch canvas ontwikkeld dat familiebedrijven en hun adviseurs kan helpen om overzicht te krijgen in het transitieproces. Dit instrument biedt handvatten voor familiebedrijven die steward-ownership overwegen.
Contactinformatie
Consortiumpartners
bij aanvang project- Aannemersbedrijf M.J. Smits B.V.
- Stichting We Are Stewards
Netwerkleden
bij aanvang project- FBNed
- Hogeschool Rotterdam
- Purpose
- Windesheim