Sustainable cities & regions (SURE) - Wij maken de sprong!

De energietransitie en verduurzaming van de gebouwde omgeving vormt een complex vraagstuk. De ontwikkeling gaat veel langzamer dan gepland en stagneert zelfs. Technische oplossingen zijn vaak voorhanden, maar complexiteit op het sociale vlak belemmert introductie in de praktijk. Een transdisciplinaire aanpak is noodzakelijk om dit te veranderen. Als SPRONG-consortium SURE (SUstainable Cities and REgions) brengen wij technologische ontwikkelingen en sociale verandering bij elkaar vanuit een integraal perspectief. Daarom stelt SURE de mensen in de wijk centraal.
We vormen een lerend, innoverend en onderzoekend netwerk. Zo maken we de noodzakelijke sprong in praktijkgericht onderzoek van interdisciplinair naar transdisciplinair, ten dienste van de partijen die de energietransitie in de gebouwde omgeving in de praktijk vormgeven. Lectoren van Hogeschool Utrecht (HU) en Hanzehogeschool Groningen (Hanze) werken al jarenlang samen op dit thema, vanuit het CoE Smart Sustainable Cities (CoE SSC) van de HU en het CoE Energy van Hanze. Samen maken we de SPRONG naar de sterke transdisciplinaire onderzoeksgroep die we ambiëren.
Het consortium richt zich op de KIA Energietransitie en Duurzaamheid, daarbinnen de IKIA Klimaat en Energie en de deel-KIA voor Circulaire Economie. Als consortium SURE hebben we de expertise in huis om een relevante bijdrage te leveren aan het maatschappelijk vraagstuk passend binnen deze KIA, en om de transdisciplinaire aanpak verder door te ontwikkelen. We versterken onze expertise over energietransitie en duurzaamheid met kennis over leren en innoveren, communiceren en digitaliseringsprocessen, in de context van een inclusieve samenleving en maatschappelijk gedragen keuzes. We doen dit in co-creatie met regionale en (inter)nationale partners, eigen opleidingen en instituten, wijkbewoners en consumentenorganisaties. In regionale experimenteergebieden gaan we transdisciplinair leren en werken aan energietransitievraagstukken. We willen slimme duurzame en leefbare steden creëren voor en met burgers, inclusief kwetsbare groepen, en hen een rol geven in het ontwerpen en inrichten van hun omgeving.

Eindrapportage

De energietransitie van de gebouwde omgeving vormt een complex vraagstuk. De ontwikkeling gaat in de praktijk veel langzamer dan gepland en stagneert zelfs. Technische oplossingen zijn vaak voorhanden, maar er is onvoldoende oog voor de complexiteit en de benodigde inbedding in de sociale context belemmerden de introductie van maatregelen in de praktijk. Daarnaast bleek het noodzakelijk om in te zetten op het kunnen terugdringen van de milieu-impact van energiemaatregelen om te voorkomen dat de energietransitie de komende jaren gaat vastlopen in de aanvullende wetgeving die op stapel staat. Om de impact van ons praktijkgericht onderzoek op de beoogde maatschappelijke verandering te vergroten en de kwaliteit van de uitkomsten te kunnen borgen hebben we:

• Geïnvesteerd in het samenbrengen van de expertises uit de HU en Hanze in een SPRONG-groep waarin technisch-juridische-economische expertise (op het gebied van energiemaatregelen, bouwfysica, kwaliteit van binnen- en buitenmilieu, digitalisering, valorisatie en juridische energievraagstukken) wordt gecombineerd met kennis uit het sociale domein (over leren, innoveren, communiceren, gedragsverandering, werken aan sociale infrastructuur, co-creatie, future literacy en betrokkenheid van bewoners in experimenteergebieden) en deskundigheid op het gebied van ecologie en verduurzamen.
• Een kwaliteitskader transdisiciplinair onderzoeken ontwikkeld om samen systematisch te kunnen reflecteren of wijzingen in de aanpak nodig zijn.
• De condities gecreëerd voor het ontstaan van een lerend, innoverend en onderzoekend netwerk met diverse experimenteergebieden.
• Gebouwd aan grote nationale en Europese projecten om ruimte te creëren voor de ontwikkeling van benodigde kennis, maatregelen en instrumenten.
• Ingezet op (door-)ontwikkeling van concrete instrumenten en methoden die direct inzetbaar zijn voor maatschappelijke actoren.
• Geïnvesteerd in de kracht van de SPRONG-groep door investering in aanvullende onderzoekscapaciteit, teamopbouw, nieuwe rollen en persoonlijke ontwikkeling.

Hiermee heeft de SPRONG-groep de afgelopen vier jaar een aanzienlijke ontwikkeling doorgemaakt en kunnen we versneld integrale kennis ontwikkelen en daarbij behorende handelingsperspectieven en samenwerkingsvormen nodig om complexe transities mogelijk te maken.