Taalmaken als katalysator voor duurzame businessmodellen: een gedragen systemisch-contextuele aanpak

Veel MKB-organisaties worstelen met het omschakelen naar duurzame businessmodels. Deze duurzame businessmodellen zijn een essentieel onderdeel bij het adresseren van complexe maatschappelijke uitdagingen. Vanuit verschillende disciplines is een groeiende vraag ontstaan naar specifieke instrumenten en praktische kennis om organisaties te ondersteunen bij deze transitie. Intermediairs spelen een belangrijke rol in dit verduurzamingsproces waarbij diverse tools ingezet worden om de complexiteit te beheersen. Taal en context hebben grote invloed op het effectief werken met deze businessmodeltools en daarmee ook op het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen. Dit project onderzoekt daarom de invloed van taal en context op het gebruik van duurzame businessmodeltools door intermediairs. Specifiek richt dit project zich op het verbeteren van de adviseringsprocessen en het toolinggebruik bij twee changemakers, Eshuis Accountants en Adviseurs en De Betekenisfabriek, met als doel om de opgedane kennis en kunde breed te delen en de duurzame transitie te versnellen. Advanced datasciencetechnieken als Natural Language Processing (NLP) en Machine Learning worden ingezet om nieuwe inzichten te verkrijgen over de rol van taal en context bij het inzetten van duurzame businessmodeltools. De resultaten van het onderzoek worden gebruikt om een datagedreven interdisciplinaire toolkit te ontwikkelen voor zowel adviseurs als MKB’s. De resultaten dragen bij aan het ontwikkelen van trainingsmateriaal waarmee organisaties ondersteund kunnen worden in hun duurzaamheidstransities. Deze taal-en contextsensitieve toolkit zal breed gedeeld worden binnen onze Impact Ondernemen Collegetour Community waar ongeveer 80 organisaties aan meedoen. Daarnaast geeft dit project via de beoogde toolkit de aanzet voor het verkennen van de veranderende rol van organisatieadviseurs door datagedreven werken te combineren met duurzaamheidsopgaven. De overkoepelende projectdoelstelling is een praktische bijdrage te leveren aan het ondersteunen van organisaties in hun duurzaamheidstransitie en de onderlinge samenwerking te bevorderen, waarmee dit project bijdraagt aan zowel structurele maatschappelijke transities als marktcreatie.

Eindrapportage

Het project Taalmaken, uitgevoerd door het Lectoraat Duurzame Businessmodellen van Saxion Hogescholen in samenwerking met Eshuis Accountants en Adviseurs en De Betekenisfabriek, onderzocht hoe verschillen in taal en context de inzet van businessmodeltools (BMT’s) in duurzame transities bij MKB-organisaties (businessmodelinnovatie) beïnvloeden.

Veelgebruikte begrippen zoals duurzaamheid en meervoudige waardecreatie hebben in verschillende praktijkcontexten uiteenlopende betekenissen. Deze begripsfragmentatie, in combinatie met een grote variëteit aan businessmodeltools en methoden, belemmeren een effectieve inzet van businessmodelinstrumenten door organisatieadviseurs (intermediairs) Taalmaken richtte zich op de rol van deze organisatieadviseurs en verkende hoe datagedrevenmethoden kunnen helpen om taal, betekenis en context beter te begrijpen en te duiden om zo interventies beter te laten aansluiten op de behoeften van organisaties.

Hiervoor zijn datasciencemethoden, waaronder Usupervised Machine Learning, Natural Language Processing (NLP), Topic Modeling en andere vormen van ‘rekenen-met-taal’ ingezet om grote hoeveelheden ongestructureerde teksten systematisch te analyseren om latente semantische structuren, taalpatronen, contextuele nuances en onderliggende mentale modellen zichtbaar te maken. Hoewel het binnen de projectduur niet haalbaar bleek om een volledig werkende, interactieve toolkit op te leveren, zijn belangrijke resultaten bereikt.

Het project ontwikkelde een robuuste analyse-infrastructuur voor de partners, inclusief scripts en werkwijzen die hen ondersteunen in het versterken van actionable-insights voor advisering. Daarnaast is een gedeelde woordenlijst ontwikkeld dat als associatiewoordenboek ingezet kan worden tijdens interventies voor businessmodelinnovatie gericht op duurzaamheid. Het project heeft daarmee als tastbare output de ontwikkeling en validatie van de rekenen-met-taalmethode, waarmee latente taalpatronen en mentale modellen zichtbaar kunnen worden gemaakt. Met het onderzoek is aangetoond dat kernconcepten als duurzaamheid conceptueel ambique containerbegrippen zijn, wat strategische besluitvorming, een essentieel onderdeel van businessmodelinnovatie, kan bemoeilijken. Aanvullend is een concept voor een interactieve analyse en de basis voor een checklist/beslisboom met randvoorwaarden voor data-gedreven werken opgeleverd. De bevindingen worden nu gebruikt als fundering voor een RAAK MKB-vervolgaanvraag in februari.