Techno-ethische reflectie in AI-innovatieprocessen van het MKB

Er zijn steeds meer MKB-bedrijven die gebruik maken van kunstmatige intelligentie (AI) om hun dienstverlening vorm te geven. Bijvoorbeeld, software die toetsen analyseert, drones die zelfstandig vliegen, of slimme sokken in de zorg. Deze innovaties hebben grote impact op klanten, werknemers en de samenleving. Binnen Fontys zien we een trend waarin deze MKB-bedrijven steeds vaker aankloppen met vragen. Hoe zit het met privacy? Wie is verantwoordelijk als er iets misgaat? Hoe meten we de impact? Hoe zorgen we dat AI transparant en inclusief werkt?
Grote organisaties beschikken vaak over ethische commissies, beleid en richtlijnen. Het MKB heeft die infrastructuur meestal niet. MKB-ondernemers zien ethiek als belangrijk, maar ook als ingewikkeld en/of tijdrovend. Daardoor blijft het vaak bij goede bedoelingen, zonder concrete handvatten in de praktijk.
Dit project wil dat veranderen. Samen met lectoraten, een Center of Expertise, netwerkorganisaties en MKB-partners ontwikkelen we een laagdrempelige en duurzame methodiek, die MKB-bedrijven helpt om structureel ethische reflectie onderdeel te maken van hun AI-innovatieprocessen. Daarbij zetten we gamificatie in: spelvormen die het gesprek luchtig, interactief en inzichtelijk maken, én automatisering, zodat de reflectie makkelijk herhaald en geborgd kan worden. Zo wordt ethiek geen rem, maar een motor voor verantwoorde innovatie.
Het onderzoeksteam trekt letterlijk het land in: we gaan bij bedrijven langs, spelen en testen nieuwe methoden, en passen die steeds verder aan op de praktijk. Het resultaat wordt een praktische toolkit die iedere MKB’er kan gebruiken om AI-oplossingen verantwoord en toekomstbestendig te ontwikkelen.

Onderzoeksvraag: Hoe kunnen MKB-bedrijven die AI inzetten voor hun dienstverlening, op een laagdrempelige en duurzame manier (met gebruik van gamificatie en automatisering) techno-ethische reflectie integreren in hun innovatieprocessen?

Met dit project geven we MKB’ers een (implementatie)methodiek om AI niet alleen slim, maar ook eerlijk en mensgericht in te zetten, en daarmee het vertrouwen van klanten en de samenleving te versterken.