Van bodemfuncties naar bodemsysteem

De stedelijke bodem heeft lange tijd weinig aandacht gekregen in bodembeleid, dat vooral gericht was op het landelijke gebied. Terwijl landelijke bodems al worden gemonitord met systemen zoals de Open Bodem Index en BLN 2.0, ontbreekt een vergelijkbare aanpak voor stedelijke bodems. Toch is juist in stedelijke gebieden veel winst te behalen op het gebied van klimaatadaptatie, waterbuffering en koolstofopslag. De invoering van de Omgevingswet (2024) en de beleidslijn ‘Water en Bodem Sturend’ benadrukken het belang van een vitale bodem, ook in steden.
Om deze lacune aan te pakken, is een project gestart binnen het kennisnetwerk GROUNDED by Data (Saxion en de Haagse Hogeschool), dat zich richt op het ontwikkelen van een eenduidige, toepasbare methodiek voor het monitoren van stedelijke bodemgezondheid. Doel is het opstellen van een procesontwerp en roadmap waarmee gemeenten op uniforme wijze de staat van hun bodems kunnen meten, duiden en verbeteren. Dit draagt bij aan transparant beleid, voorspelbare besluitvorming en betere samenwerking tussen overheden. Het project bestaat uit drie werkpakketten: een inventarisatie van bestaande inzichten bij gemeenten en kennisinstellingen, het opstellen van een roadmap via een challenge-based learning community, en het delen van de resultaten in landelijke netwerken zoals het Bodemsymposium BodemBreed en de Regionale Kennisschakels Bodem (VNG). De focus ligt op systeemdenken en het benutten van ontwerpkracht. Het project bouwt voort op eerdere studies van Deltares en publicaties zoals Op BodemBasis en BiodiverCity. Door de brede betrokkenheid van overheden, lectoraten, studenten en kennispartners, ontstaat een lerend netwerk dat bijdraagt aan de ontwikkeling van een gezonde, veerkrachtige stedelijke leefomgeving. De resultaten worden verankerd in onderwijs, beleid en praktijk, met als uiteindelijk doel een uniform monitoringsraamwerk dat kan worden omgezet in omgevingswaarden binnen het kader van de Omgevingswet.