Van deur tot deur: Inspiratieboeken als sleutel tot inclusief sportonderzoek

Nederland staat voor een dubbele uitdaging: slechts 44% van de volwassenen beweegt voldoende, terwijl bewegingsarmoede zich concentreert bij kwetsbare groepen. Ouderen, migranten en praktisch opgeleiden bewegen structureel minder, terwijl zij zeker baat hebben bij voldoende beweging. Juist deze groepen zijn systematisch ondervertegenwoordigd in sport- en beweegonderzoek. Traditionele methoden zoals online enquêtes en focusgroepen bereiken hen niet door taalbarrières, beperkte gezondheidsvaardigheden en gebrek aan vertrouwen. Dit knelpunt wordt breed erkend: tijdens de Dag van het Sportonderzoek (2025) werd het bereiken van kwetsbare groepen benoemd als prioriteit voor sport- en beweegonderzoek.
Dit fellowship ontwikkelt en valideert inspiratieboeken als inclusieve onderzoeksmethodiek. Inspiratieboeken zijn fysieke plakboeken waarin inwoners op hun eigen manier (schrijven, tekenen, plakken) ideeën delen over een onderzoeksvraag. De methodiek werkt via twee routes. Ten eerste als estafette: inwoners geven het boek na hun bijdrage door aan buren, waardoor verschillende perspectieven worden verzameld. Ten tweede liggen boeken op vertrouwde plekken zoals de huisarts, kapper of het dorpshuis. Deelnemers worden via hun eigen netwerk en lokale sleutelfiguren uitgenodigd, zodat zij in een vertrouwde omgeving kunnen bijdragen.
De centrale onderzoeksvraag luidt: hoe kunnen inspiratieboeken worden doorontwikkeld als gevalideerde onderzoeksmethodiek en hoe leiden we hbo-studenten en professionals op om deze toe te passen? Het fellowship realiseert doorwerking naar (1) onderwijs via een handleiding en workshops die direct inzetbaar zijn in hbo-opleidingen, (2) praktijk via samenwerking met scholieren en kwetsbare inwoners in Huissen-West aan het herontwerp van Park Roosendaal tot beweegvriendelijke openbare ruimte, en (3) onderzoek door de methodiek te valideren, verbeteren en valoriseren voor toepassing binnen en buiten het sportdomein.
De fellow experimenteerde met inspiratieboeken tijdens Living Lab Lingewaard (2020-2023) en zag veelbelovende resultaten. Het onderzoeksteam verenigt vertegenwoordigers vanuit onderzoek, onderwijs en praktijk en waarborgt inbedding in het lectoraat Sport, Bewegen en Samenleving.