Verbeteren inclusief buitenspelen: De rol van de volwassene

Inclusief buitenspelen levert een belangrijke bijdrage aan de fysieke, sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen en vormt een fundament voor een inclusieve samenleving. In Nederland komt inclusief buitenspelen tussen kinderen met en zonder beperking echter nog onvoldoende tot stand. Een groot deel van de kinderen met een beperking komt nauwelijks of niet in speeltuinen, en wanneer zij wel buitenspelen, gebeurt dit vaak zonder samenspel met leeftijdsgenoten. Beleidsinitiatieven benadrukken het belang van ontmoeting en participatie, maar in de dagelijkse praktijk blijkt inclusie meer te vragen dan fysieke toegankelijkheid alleen. Het sociale speelklimaat dat ter plekke ontstaat, is daarbij doorslaggevend.
Volwassenen zoals ouders, vrijwilligers en professionals spelen een sleutelrol in het speelklimaat, doordat hun houding en handelen samenspel kunnen stimuleren, maar ook onbedoeld kunnen belemmeren. Sensitief en uitnodigend handelen kan interactie ondersteunen, terwijl onzekerheid of terughoudendheid kan leiden tot handelingsverlegenheid. Bestaande kennis over deze handelingsverlegenheid is vooral gebaseerd op ervaringen en opvattingen van betrokkenen. Systematisch inzicht in wat volwassenen daadwerkelijk doen tijdens het buitenspelen ontbreekt grotendeels, terwijl juist hun handelen op cruciale momenten bepalend kan zijn voor het ontstaan van inclusief samenspel.
In dit project wordt dit inzicht verkregen binnen twee bestaande living labs Inclusief Buitenspelen van de Hogeschool Utrecht. In deze herkenbare praktijkcontexten wordt het handelen van verschillende groepen volwassenen in speelsituaties zorgvuldig in kaart gebracht en gezamenlijk geduid met betrokkenen uit de praktijk. Door het combineren van observatie en reflectie ontstaat inzicht in momenten waarop volwassen handelen inclusief samenspel bevordert of juist belemmert.
Op basis van deze inzichten worden praktijkgerichte handvatten ontwikkeld die volwassenen ondersteunen bij het herkennen en doorbreken van sociale barrières in speelsituaties. Het project levert daarmee nieuwe, toepasbare kennis op over de faciliterende rol van volwassenen en draagt bij aan het versterken van inclusieve speelpraktijken in de dagelijkse leefomgeving van kinderen.