Waar leren en werken samenkomen: onderzoekend vermogen als sterke start voor leraren

Leraren in alle onderwijssectoren worden in hun dagelijkse praktijk geconfronteerd met complexe vraagstukken, zoals het omgaan met diverse ondersteuningsbehoeften, het stimuleren van leren en het bespreekbaar maken van gevoelige thema’s. Het vermogen om onderzoekend en probleemoplossend te handelen is daarbij essentieel. Tegelijkertijd bestaat er een hardnekkige kloof tussen lerarenopleiding en beroepspraktijk als het gaat om de ontwikkeling van dit onderzoekend vermogen.
Binnen lerarenopleidingen ligt de nadruk nog vaak op formele onderzoek vaardigheden die door studenten worden ervaren als een verplicht ‘hoepeltje’ dat losstaat van de praktijk. Zowel studenten als praktijkpartners signaleren dat deze vorm van onderzoek onvoldoende aansluit bij het dagelijkse handelen van leraren. Tegelijkertijd benadrukken schoolleiders en werkplekbegeleiders juist het belang van onderzoekend vermogen voor de professionele ontwikkeling van startende leraren, vooral wanneer dit gezamenlijk en praktijkgericht wordt ingezet.
Dit project verkent hoe onderzoekend vermogen van Leraren in Opleiding (LIO’s) kan functioneren als een springplank voor professionele handelingsbekwaamheid, door opleiding en praktijk te benaderen als verweven leercontexten. Centraal staan Professionele Leergemeenschappen (PLG’s) waarin studenten, lerarenopleiders en praktijkpartners als gelijkwaardige deelnemers samenwerken rond actuele praktijkvraagstukken. Studenten brengen deze vraagstukken in vanuit hun stagecontext en vervullen zo een verbindende rol tussen opleiding en beroepspraktijk.
Het onderzoek maakt gebruik van een participatieve en iteratieve aanpak, met verdere vraagarticulatie, gezamenlijke uitvoering en reflectie. De postdoc brengt expertise in op het gebied van toegankelijk en praktijknabij onderzoek en ontwikkelt deze in co-creatie met de betrokkenen. Hierdoor wordt het onderzoek voortdurend gevoed door de praktijk en levert het concrete, toepasbare opbrengsten op.
Het project resulteert in praktijkgerichte tools, werkvormen en begeleidingsmaterialen voor onderzoekend werken, evenals handreikingen voor inbedding van PLG’s binnen het curriculum van lerarenopleidingen. Daarmee draagt het project bij aan betekenisvol, praktijkgeïntegreerd onderwijs en aan de duurzame professionele ontwikkeling van (startende) leraren.